EU bereikt akkoord over toezicht op banken - ECB krijgt supervisie

De ministers van Financiën van de 27 EU-landen zijn het vannacht eens geworden over een toezichthouder op de bankensector. De landen zijn overeengekomen dat de Europese Centrale Bank (ECB) de supervisie krijgt van dat toezicht. Dat melden de internationale persbureaus.

De Oostenrijkse minister van Financiën, Maria Fekter (links) en de Deense minister voor Economie, Margrethe Vestager praten op de Ecofinvergadering in Brussel gisteren over het bankentoezicht. AFP / Georges Gobet De Oostenrijkse minister van Financiën, Maria Fekter (links) en de Deense minister voor Economie, Margrethe Vestager praten op de Ecofinvergadering in Brussel gisteren over het bankentoezicht. AFP / Georges Gobet

De Europese Centrale Bank (ECB) krijgt de supervisie van het toezicht op de bankensector. De ministers van Financiën van de 27 EU-landen zijn dat vannacht eens geworden. De ECB gaat banken met meer dan dertig miljard op de balans monitoren. In Nederland zijn dat de ING, Rabobank, ABN AMRO en SNS Bank.

In juni besloten regeringsleiders van de eurolanden dat dit bankentoezicht in 2013 moet beginnen. Het doel is banken los te weken van overheden en de controle op het financiële systeem te versterken. Als banken in heel Europa actief zijn, kan toezicht niet nationaal blijven. Uiteindelijk willen de regeringsleiders zelfs een Europese bankenunie opzetten, die ervoor kan zorgen dat ‘zieke’ banken staten niet meer onderuit kunnen halen, en vice versa.

De precieze regels en voorwaarden voor het toezicht worden waarschijnlijk voor 1 januari opgesteld zodat de toezichthouder volgend jaar al actief kan worden. Hier alvast een aantal dingen die in het akkoord nu staan:

  • De ECB zal bijna tweehonderd grote banken, met meer dan dertig miljard euro op de balans, monitoren.
  • Hoewel de rest van de zesduizend banken onder toezicht zullen staan van nationale toezichthouders, krijgt de ECB ook het recht bij kleinere banken in te grijpen.
  • Er komt een commissie, een ‘single supervisory mechanism (SSM) die het werk van de ECB moet ondersteunen en waarin niet-eurolanden als Zweden en Polen, die niet in de raad van bestuur van de ECB zitten, een stem krijgen.
  • Banken die de ECB beoordeelt als een ‘falende’ bank moeten worden opgeheven. Maar onduidelijk is nog wie de kosten daarvoor moet gaan dragen. Er wordt gesproken over een speciaal fonds.

Systeembanken vallen onder toezicht

De banken die in Nederland meer dan dertig miljard euro op hun balans hebben staan, zijn de ING Bank, de Rabobank, ABN AMRO en SNS Bank. De zogeheten systeembanken zijn cruciaal voor het Nederlandse betalingsverkeer. Met 1248 miljard euro op de balans is ING de grootste, tweede is de Rabobank met 771 miljard euro, bij ABN Amro gaat het om 421 miljard en bij SNS Reaal om 132 miljard euro.

Met het besluit hopen de euroministers een cruciale stap te hebben genomen in de bestrijding van de crisis. Eurocommissaris Michel Barnier van Financiële Diensten noemt het een fundamenteel besluit:

“Stukje bij beetje, steen voor steen, wordt de Europese bankenunie op dit fundament gebouwd.”

EP moet het nog goedkeuren

Vanavond en morgen vergaderen de ministers verder over de volgende stappen naar een bankenunie, schrijft NRC-correspondent Caroline de Gruyter vandaag in de krant:

“Het Europees parlement moet de regeling, die gefaseerd wordt ingevoerd, nog goedkeuren. Pas als de ECB zegt dat het toezicht functioneert, kan het euronoodfonds ESM leningen verstrekken aan probleembanken zonder dat de staatsschuld van een land omhoog gaat. Vooral Duitsland, Nederland en Finland willen hier zo lang mogelijk mee wachten. De Duitse minister Schäuble wil voorkomen dat het ESM wordt leeggezogen door banken.”

De vrees van sommige landen is overigens dat de afspraken de unie ook in tweeën kunnen splijten, schrijft De Gruyter:

“Drie niet-eurolanden nemen niet deel, omdat zij binnen de ECB nooit helemaal gelijk kunnen zijn als eurolanden: Groot-Brittannië, Zweden en Tsjechië. Polen en Hongarije doen waarschijnlijk wel mee. De overigen moeten nog beslissen. Sommigen vrezen dat dit de EU in tweeën splijt. Anderen zijn juist verheugd dat de eurozone nu verder kan met de crisisbestrijding, zonder blokkades van niet-eurolanden.”

Wim Mijs, directeur van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) en voorzitter van de Europese Banken Federatie (EBF), zegt in een reactie bij de NOS dat de gemaakte afspraken over het toezicht niet veel verandering tot gevolg hebben voor de Nederlandse banken. De ECB grijpt volgens Mijs immers alleen in als dat nodig is, wat in voorkomende gevallen De Nederlandsche Bank nu ook doet.

Frankrijk en Duitsland verschilden van mening

Vooral Duitsland en Frankrijk dachten verschillend over de toezichthouder. Duitsland wilde dat die alleen de grote zogeheten systeembanken zou controleren, Frankrijk pleitte voor een toezichthouder voor alle banken in de eurolanden. Sommige landen vinden het ook moeilijk te accepteren dat zij zeggenschap over ‘hun’ banken kwijtraken, deels omdat bail outs wel met nationaal belastinggeld worden betaald. Een Europees depositogarantiesysteem en een gemeenschappelijk systeem om faillissementen te voorkomen en af te wikkelen (‘resolutie’), ondervangen dit. Maar over deze laatste stap naar een bankenunie is vannacht nog geen overeenstemming bereikt.

Reactie op de beurs

De beurzen reageerden enigszins vlak op het nieuws van het akkoord, door de aanhoudende dreiging van een begrotingscrisis in de VS blijven de markten terughoudend. De AEX-index in Amsterdam opende enige minuten na aanvang van de handel onveranderd op 344,46 punten, de MidKap-index bleef ongewijzigd op 530,73 punten. Ook Frankfurt en Londen bleven onveranderd. De beurs in Parijs klom 0,3 procent. Alleen de koers van de euro ging even met 0,1 procent omhoog naar 1.3098 dollar.

    • Anouk Eigenraam