Drie banen kan zelfs hij niet aan

De PVV wilde geen Tweede Kamerleden meer met een problematisch verleden. Maar nu is Machiel de Graaf toch in opspraak.

Politiek Redacteuren

Den Haag. Geert Wilders had zijn „lesje wel geleerd”, vertelde hij kort voor de verkiezingen van september. Trammelant met nieuwe Kamerleden – vijf van hen kwamen in 2010 in de knel met hun verleden – zou zich niet meer voordoen.

Een half jaar eerder, op 28 januari, stuurt Karen Gerbrands, een loyale volgeling van Wilders en dan nog Kamerlid, haar fractievoorzitter een e-mail. „Je zal dit niet willen horen”, schrijft ze, „maar je krijgt hem toch”.

In die dagen zijn interne mails naar de Volkskrant gelekt waaruit blijkt dat de PVV-fractie in de Haagse gemeenteraad het niet nauw neemt met klachten tegen een lokaal verkeersplan: de partij heeft een deel van de klachten zelf verzonnen.

Raadslid en toenmalig Kamerlid Richard de Mos moet zich openbaar verantwoorden. Terwijl volgens Gerbrands de ware boosdoener buiten schot blijft. Gerbrands, adviseur bij de Haagse raadsfractie, omschrijft het zo: „Ik zal de laatste zijn te ontkennen dat Richard soms fouten maakt, maar hij wordt nu opgeofferd om de fouten van anderen te verdoezelen.” Als de zaak in onderzoek zou worden genomen, „dan komt Richard daar goed uit”, mailt ze Wilders.

Wie werkelijk blaam treft, is volgens haar Machiel de Graaf, dan PVV-fractievoorzitter in de Haagse raad én voorzitter van de Eerste Kamerfractie. Niet alleen heeft hij ervoor gezorgd dat er „valse meldingen’’ zijn verstuurd, hij heeft ze toen alles uitkwam „laten wissen”, mailt ze. „En ik snap dat het enorm schadelijk is als je fractievoorzitter van twee fracties door de mand valt.” De Mos daarvoor op het offerblok leggen, vindt Gerbrands niet te verteren. „Ik weet niet hoe ik dit een plek moet gaan geven”, mailt ze Wilders.

Karen Gerbrands is een trouw Kamerlid. Wilders zet haar bij de Tweede Kamerverkiezingen op plek 16, dan een veilige positie. Navraag bij Gerbrands leert dat Wilders nooit op de e-mail heeft gereageerd.

Machiel de Graaf is een energieke man. Type vlotte babbelaar. Hij werkt zich rap omhoog in de PVV en verzamelt functies. In 2010 lid van de Haagse raad, begin 2011 fractievoorzitter. In datzelfde jaar medewerker van de Tweede Kamerfractie. En vanaf 2011 lid van de Eerste Kamer, opnieuw als fractievoorzitter. Als hij afgelopen september ook tot de Tweede Kamer toetreedt, stopt als hij senator en fractiemedewerker. Maar tussen 2010 en september 2012 vervult De Graaf dus drie functies: hoe kan hij dat combineren?

Het fractievoorzitterschap in de Haagse raad is een pittige baan. Collega’s, zoals D66-raadslid Rachid Guernaoui, zeggen er „zeker dertig uur in de week aan kwijt te zijn”. Wilders en een ander PVV-Kamerlid, Sietse Fritsma, kunnen het raadslidmaatschap niet combineren met de Tweede Kamer. Ze zijn in maart 2010, net als De Graaf, gekozen in de Haagse raad, maar stappen er datzelfde jaar uit.

In de Eerste Kamer vertellen collega’s van De Graaf, zoals Elco Brinkman (CDA), dat zij minimaal anderhalve dag voor het fractievoorzitterschap nodig hebben. Tiny Kox (SP) en Marleen Barth (PvdA) zijn er, zeggen ze, zeker twee dagen per week aan kwijt. Gecombineerd met het raadswerk heeft De Graaf zo ruim een fulltime baan: bijna vier dagen Haagse gemeenteraad en anderhalve dag à twee dagen Eerste Kamer.

Hoe kan hij dan ook drie dagen in de week beleidsmedewerker zijn?

Dit kan zelfs Machiel de Graaf niet aan, vertellen drie partijgenoten. Tweede Kamerleden voor wie hij achtereenvolgens werkt, Richard de Mos en Jhim van Bemmel, bevestigen dat ze hem zelden zien. Als De Mos en Van Bemmel april dit jaar, ruim voordat ze door Wilders van de kandidatenlijst worden verwijderd, het verzoek krijgen De Graaf als hun medewerker te beoordelen, weigeren ze dat.

Van Bemmel: „Machiel de Graaf was medewerker van Richard de Mos, maar heeft nooit inhoudelijke werkzaamheden voor De Mos verricht. Daarover is een conflict ontstaan, waarna De Graaf bij mij medewerker werd. Ook bij mij deed hij nauwelijks iets: hij was bijna nooit aanwezig.”

Cruciaal is volgens Van Bemmel dat hij en De Mos weigerden het beoordelingsformulier in te vullen „omdat er van functioneren praktisch geen sprake is geweest”. De Mos bevestigt deze lezing. „Ik kan onmogelijk zeggen dat Jhim liegt, maar verder wil ik er niets over kwijt.”

Voor de drie functies ontvangt De Graaf ook driemaal salaris. Voor het raadswerk gaat het om 1.500 euro netto per maand, vertellen raadsleden. Voor de Eerste Kamer om een kleine 3.000 euro bruto plus onkostenvergoedingen, aldus de website van de senaat. En volgens drie PVV’ers die anoniem willen blijven, krijgt hij als fractiemedewerker 3.200 euro netto per maand. De Graaf noemt dit laatste bedrag „complete onzin” – maar hij weigert te zeggen hoeveel hij ontving. „Er heerst een geheimhoudingsplicht en daar hou ik me aan”, zegt hij.

Geconfronteerd met de e-mail waarin Gerbrands schrijft dat hij klachten van burgers over het Haagse verkeersplan verzonnen en gewist zou hebben, zegt De Graaf: „Onwaar. Ik sta helemaal perplex van wat er allemaal geroepen wordt. Waar halen mensen het vandaan?”

Ook zegt hij de drie functies in de periode 2010-september 2012 allemaal te hebben vervuld: „Dat kon gewoon. Jazeker.”

Hij noemt het „het klinkklare nonsens” dat hij amper voor de Kamerleden De Mos en Van Bemmel zou hebben gewerkt. Hij wil niet zeggen wie hem beoordeeld heeft: „Dat is hier intern en dat hou ik ook intern.”

Ook weigert hij iets te zeggen over de inkomsten uit de drie functies in de periode 2010-september 2012.

    • Tom-Jan Meeus
    • Huib Modderkolk