Muzikant die met zijn sitar de pop veranderde

Zonder hem zou de Indiase sitar in het westen nooit zo bekend zijn geworden. Maar zonder The Beatles had niemand Ravi Shankar gekend.

George Harrison met Ravi Shankar in Los Angeles, 1967. Foto AP

Met zijn virtuoze spel op de sitar, soms melodisch en teer, dan onstuimig ritmisch, verklankte de Indiase sitarspeler en componist Ravi Shankar de befaamde Summer of Love van 1967. Zijn muziek was verbonden met flowerpower, hippietijd en oosterse filosofie. Gisteren is Shankar in een ziekenhuis in San Diego, Californië, op 92-jarige leeftijd overleden.

Beatle George Harrison komt de eer toe Shankars muziek wereldwijde bekendheid te hebben gegeven. Shankar trad op zijn uitnodiging op tijdens legendarische festivals als Monterey (1967), Woodstock (1969) en het Concert for Bangladesh (1971).

Zijn gezondheid was al geruime tijd delicaat. Op tachtigjarige leeftijd, in juni 2000, stond een fragiele Shankar nog in het Amsterdamse Concertgebouw tijdens de opening van het Amsterdam Root Festival. Een uur lang bespeelde hij zijn geliefde snaarinstrument in een adembenemende uitvoering.

Ravi Shankar werd geboren in Noord-India. Zijn voornaam betekent ‘zon’. Op jonge leeftijd vertrok hij naar Europa en verbleef in Londen en Parijs. Hij verdiepte zich in klassieke muziek, film en dans. Hij wilde aanvankelijk danser worden in de groep van zijn broer, die choreograaf was. Uiteindelijk koos hij voor de muziek. In december 1939 gaf hij zijn eerste concert.

In 1965 kreeg George Harrison bij toeval een sitar in handen tijdens opnamen van de film Help en besloot meteen les te nemen bij grootmeester Shankar. De befaamde Beatle-song Norwegian Wood zou zonder Shankars muziek nooit zó hebben geklonken, ijl en krachtig tegelijk.

Maar Shankar was meer dan alleen die oosterse muzikant naast de Beatles. Hij componeerde filmmuziek, onder meer van Ghandi (1982). Dirigent André Previn nodigde Shankar uit om voor het London Symphony Orchestre te componeren. Dat resulteerde in het Concerto for Sitar and Orchestra, waarvan de wereldpremière door Previn werd gedirigeerd met Shankar zelf op sitar. Ook werkte hij samen met jazzsaxofonist John Coltrane en de hedendaagse componist van de minimal music Philip Glass. Hij onderhield muzikale connecties met David Bowie en regisseur Robert Wilson. Zijn dochter Geetali Norah Jones Shankar, uit zijn huwelijk met de Amerikaanse concertpromotor Sue Jones, is onder de naam Norah Jones een wereldberoemde popartiest.

Door Shankars intensieve band met popmuziek raakte hij in zijn geboorteland omstreden. In zijn muzikale gids en autobiografische schets My Music, My Life uit 1968 (geactualiseerd in 2007) weerlegt hij de kritiek: „Ik ben ervan overtuigd dat ik in staat ben geweest de juiste perspectieven gecreëerd te hebben van onze muziek voor een jong publiek over de hele wereld, zodat ze de muziek beter begrijpen.”

    • Kester Freriks