De stress van forenzen

Het ergste moment van al die jaren anderhalf uur per dag naar kantoor, anderhalf uur terug reizen (als de treinen tenminste netjes volgens de dienstregeling reden), was die keer dat ik onderweg naar mindfulness-mp3’tjes zat te luisteren. Ik had besloten dat ik daar rustig van zou worden en echt, ik deed mijn best. Maar de trein stond weer eens stil in een weiland, het was onduidelijk wanneer er enige beweging in zou komen, en in mijn oortjes klonk die goed bedoelende, warme, mannelijke stem: „Remember, you are going nowhere.” Het was de laatste keer dat ik zo’n mp3’tje heb afgespeeld.

Er zijn allerlei dingen vervelend aan forenzen, en een van de vervelendste is het gebrek aan controle. Je bent overgeleverd aan de elementen, NS is overgeleverd aan de elementen en de medeweggebruikers zijn overgeleverd aan de elementen. Daar zit je dan, te wachten. En te zitten. Wetenschappers en beleidsmakers noemen dat zitten ook wel ‘sedentair gedrag’ en ze zouden er graag iets aan doen, want het kan maar tot obesitas en hartproblemen leiden. Het liefst willen ze dat je van een passive commuter een active commuter wordt, dus dat je niet treint of auto rijdt, maar loopt of fietst. Alsof je dat zelf niet zou willen!

Wie niet beweegt, wordt vanzelf chagrijnig. Na een uur in trein of auto hoopt de onrust zich op in lichaam en geest, een onrust die je er het liefst uit zou sporten, maar waar haal je de tijd vandaan met al dat forenzen op een dag? En de afstand die je met een uur in trein of auto aflegt, daar doe je met de fiets vier uur over en lopend dertien uur. Mensen lopen of fietsen het liefst naar hun werk, maar zulke afstanden zijn op die manier onforensbaar.

Hoe moet het dan? Hoe kun je de stress van het forenzen te lijf gaan? Het is opvallend hoe weinig onderzoek daarnaar gedaan is. Ja, we weten dat korte afstanden minder erg zijn. En dat een gevoel van controle helpt, regelmatig thuis kunnen werken bijvoorbeeld. Maar files en uitvallende of stilstaande treinen als je eenmaal onderweg bent doen dat gevoel snel teniet. Forenzen blijkt ook minder erg te zijn voor wie van nature mindful is, dus ‘met niet oordelende aandacht in het nu leeft’. Maar probeer dat als dagelijkse forens maar eens te blijven doen.

Forensstress is trouwens niet alleen vervelend voor de forens, het kost de werkgever ook geld. Hoe langer mensen met de trein onderweg zijn, bleek een paar jaar geleden, hoe meer stresshormoon er in hun speeksel zit en hoe minder geconcentreerd ze werken. Een wettelijk maximum aan de toegestane forenstijd per dag, dat zou voor iedereen het allerbeste zijn.

Lees meer over forenzen op pagina 10&11