Column

De ignorantiestress

Persoon van het Jaar’ Wim Pijbes in ‘DWDD’.

Gert-Jan Segers is een assertief nieuw Kamerlid van de ChristenUnie. Hij wil de prostitutie uitbannen en zat gisteren bij Pauw & Witteman (VARA) om over ‘religiestress’ te praten: daarmee doelen sommige gelovigen op het ongemak ten aanzien van publieke religieuze uitingen, dat zij in de samenleving menen te signaleren.

Het onderwerp, verluchtigd met een door drie theologen op internet opgesteld testje, viel een beetje dood, omdat het eerder over stress bij de andere partij lijkt te gaan, nu er geen zondagsrust of verbod op godslastering meer aan ongelovigen kan worden opgelegd.

Persoonlijk heb ik op een avond als die van gisteren eerder last van ignorantiestress. Meer dan aan alle surveillancebeelden van „licht getinte verdachten” erger ik me in Opsporing verzocht (AVRO) aan een zinnetje in de voice-over als: „Venlo is een stad in het noorden van Limburg, vlakbij de Duitse grens.” Even later denkt een politiewoordvoerster dat wij wel zomaar allemaal weten wat een hatchback is.

Het gaat hard met de vervanging van canonieke kennis door consumentenweetjes. Dan waardeer je des te meer de poging van NTR en VPRO om in de educatieve serie De gouden eeuw aanstekelijk te doceren dat de Noord-Nederlandse welvaart in 1585 begon met de val van Antwerpen. Want dat leert echt bijna niemand meer op school.

De ergste ignorantiestress krijg ik van duiding door quasi-experts die iets net verkeerd uitleggen. In De wereld draait door (VARA) praatten twee muzikanten en presentator van Radio3FM Roosmarijn Reijmers over een revolutionair concept van popartiest Beck: hij brengt zijn laatste album alleen als bladmuziek uit, zodat notenlezers en YouTube-kijkers het kunnen naspelen.

Reijmer legt uit: dat is begonnen met Bing Crosby in 1937, want toen waren er nog geen geluidsdragers. Als je een liedje wilde horen, dan moest je daarvoor naar de film. En van Sweet Leilani, een Hawaïaans slaapliedje uit de film Waikiki Wedding, is meer dan 50 miljoen keer de bladmuziek verkocht.

Op dat aantal na is het nonsens: Beck noemt het voorbeeld inderdaad, maar Crosby was al sinds 1927 een succesvol artiest op de grammofoonplaat, een uitvinding uit 1889. Voor en na die tijd liet je in de winkel een meisje de bladmuziek van hits voorspelen op de piano. Dit liedje won een Oscar en was veel op de radio te horen. Niemand sprak de deejay tegen, zelfs niet tafeldame Claudia de Breij, die haar zoon nochtans ooit Bing doopte.