Opinie

    • Maarten Schinkel

Bezuinigen! Tenzij we zelf de klos zijn

Economie is ook maar een mening – dat was, bondig samengevat, de reactie van het kabinet op de prognoses die De Nederlandsche Bank maandag voor 2013 en 2014 openbaarde. Een economische krimp van 0,6 procent volgend jaar, en een begrotingstekort dat zowel in 2013 als in 2014 uitkomt op 3,5 procent – boven de Europese norm.

De reactie in Den Haag was voorspelbaar. Ach, er zijn zo veel prognoses vandaag de dag. Beter is om het voorjaar af te wachten, met de CPB-ramingen van dan. Het is de enige manier om de onvermijdelijke discussie uit te stellen die dit kabinet wel eens vroegtijdig zou kunnen splijten: extra bezuinigen of niet?

De gang van zaken deed denken aan december 2008, toen de wereldeconomie, vol in de kredietcrisis, tegen een stenen muur tot stilstand kwam. Het CPB voorzag toen in de Nieuwsbrief van december een krimp van 0,75 procent in 2009. Premier Rutte wachtte toen ook liever op de prognoses in het voorjaar. Toen die kwamen bleek Nederland de grootste krimp sinds de Grote Depressie door te maken.

Het CPB bleek de zaken zeer te hebben onderschat, maar heeft daar al voldoende rekenschap voor afgelegd. In Den Haag is het leervermogen een stuk minder. Want ook vorig jaar rond deze tijd, toen de prognoses fors terugliepen, moest zo nodig worden afgewacht. Dat leidde in het voorjaar van 2012 tot langdurig en veel te laat overleg over extra bezuinigingen, dat zoals bekend stuk liep toen de PVV er de brui aan gaf. Het Lente-

akkoord werd daarna in luttele dagen door minister De Jager van Financiën in elkaar gesleuteld.

Waarom nu gewacht? Het CPB komt ook straks nog met prognoses voor volgend jaar, maar grote kans dat ook die worden genegeerd met verwijzing naar het voorjaar. Alsof we dan écht meer weten.

De krimp van 2013 kun je uit een complex voorspelmodel halen. Maar zoals hier vorige maand al gezegd, hij is gewoon een mathematische realiteit. Na de krimp van 1,1 procent op kwartaalbasis in het derde kwartaal van dit jaar, kan het bijna al niet anders meer. Iedereen en zijn huisdier kan dat zien aankomen.

Hoe zit het dan straks met die onvermijdelijke discussie over bezuinigen of niet? Die komt nu komend voorjaar. Maar wellicht loopt het anders. De Nederlandsche Bank liet zich, heel opvallend, niet uit over een bezuinigingsnoodzaak in 2013, terwijl het tekort dan volgens de eigen raming toch écht boven de 3 procent uitkomt. DNB zei ook dat het ‘structurele tekort’ van de overheid op de goede weg blijft – het tekort dat is gecorrigeerd voor de economische conjunctuur.

Dat begint best veel te lijken op een terugtrekkende beweging. Maar waar is dan de intellectuele onderbouwing? Waar zijn die fameuze vertrouwenseffecten bij het publiek, dat strikt bezuinigen zo op prijs zou stellen, en waar DNB tot nu toe aan vast hield? Het hoeft geen draai te zijn naar Keynes, maar het laten mee bewegen van de begroting bij economische tegenslag, in plaats van nóg verder te bezuinigen, klinkt wel als een omslag. Het CPB, bij monde van directeur Coen Teulings, is al publiekelijk tegen nieuwe ombuigingen. Volgt nu ook de centrale bank? En daarna het kabinet?

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.

    • Maarten Schinkel