'Accountants zijn wat harder gaan lopen'

Te weinig uren, te weinig kwaliteit. Tot aan de ramp met Vestia was de controle van accountants op corporaties matig, zegt de AFM. „Ze zijn gewaarschuwd.”

Het miljardendebacle rond woningcorporatie Vestia is toch nog ergens goed voor geweest. De positie van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) is versterkt, zegt bestuurslid Gerben Everts. Hij is „verrast” dat accountants na jarenlange druk door de toezichthouder op de financiële markten „wat harder zijn gaan lopen”.

Vóór ‘Vestia’ was de controle van woningcorporaties ondermaats. Dat blijkt uit een onderzoek naar de grote vier kantoren (Deloitte, PwC, KPMG en Ernst & Young) dat de AFM vandaag presenteert. Samen controleerden de vier vorig jaar ruim driekwart van de 389 woningcorporaties in Nederland. Het rapport is geanonimiseerd, maar de kantoren bevestigen zelf wie wie is.

Voor Ernst & Young komt het rapport „een beetje ongelukkig”, erkent Everts. De AFM doet nader onderzoek naar het kantoor wegens een meningsverschil over de beoordeling van de eigen controle. „Ze hebben hebben ons gevraagd: stel de publicatie nog even uit, opdat we het daar ook over eens zijn”, zegt Everts. Maar de AFM wilde niet langer wachten. Everts wil alleen zeggen dat het gaat om de beoordeling van de controle op derivaten, de renteverzekeringen die na de Vestia-affaire berucht zijn.

Twee kantoren, KPMG en Ernst & Young, hebben „relatief veel” en „zware kwaliteitsmaatregelen” moeten nemen. Wat zijn dat?

„In het verleden kregen woningcorporaties collectief het stempel ‘laag risico’. Het gevolg is dat er minder controle werd gedaan met minder uren en minder aandacht voor de kwaliteit van de controle. De kantoren hebben de corporaties nu een hoger risicoprofiel gegeven. Zo wordt betere controle en de interne bewaking van die controle verplicht.”

Er zitten meer mensen op zo’n zaak?

„Een extra paar ogen kijkt mee of de goedkeurende verklaring over een jaarverslag naar buiten kan. Dat kost extra mankracht en extra uren. We zien hier dat het effect heeft.”

Critici zeggen: ‘Vestia’ en andere schandalen hebben kunnen gebeuren, omdat de financiële kennis bij corporaties beperkt is. Geldt dat ook voor de accountants in de corporatiesector?

„Dat zal niet over de hele linie zo zijn, maar we zien wel verschillen. De ene accountant zegt bijvoorbeeld bij derivaten: ‘Dit gaat mijn kennis te boven, ik roep de deskundige van mijn kantoor erbij’. Terwijl anderen het dan toch proberen op eigen houtje te doen. En dan zie je een duidelijk verschil in de uitkomst.”

Hebben accountants van corporaties ook meer externe financiële expertise nodig dan in andere sectoren?

„Dat is niet onze indruk. Ik denk wel dat in corporatieland onderschat is dat die expertise nodig was in aanloop naar ‘Vestia’. En dat de gevolgen voor het vertrouwen in de accountantsector heel groot zijn geweest.”

Budgetten voor accountants slinken overal. Hebben corporaties genoeg geld over voor degelijke controle?

„Ik denk dat het mee zal vallen. Misschien is het zo dat de tarieven van accountants heel hoog waren en nu iets minder hoog. Dus daar heb ik niet zo veel medelijden mee. Maar als krappe budgetten worden geïnterpreteerd als minder kwaliteit bij controles, dan gaat het fout. De boetes en de reputatieschade voor de accountant wegen niet op tegen wat extra werk voor een iets lager tarief.”

Oud-minister Spies heeft de regels voor corporaties al flink aangescherpt. Exotische derivaten zijn verboden. Zal de controle straks niet weer verslappen?

„De accountants zijn goed gewaarschuwd door Vestia. Ze moeten de kwaliteit nu vasthouden en uitbreiden naar andere sectoren. Misschien wordt het straks simpeler, maar in de corporatiesector zijn nog heel veel derivaten met een looptijd van soms dertig jaar. Daar ben je niet zo vanaf. Waakzaamheid blijft nodig.”

    • Eppo König