Terugkijken: ontroerende docu over nabestaanden omgekomen militairen

Screenshot uit de film.

De ontroerende documentaire Gesneuveld vertelt het verhaal van nabestaanden van in Afghanistan omgekomen militairen. In openhartige interviews delen ze hun verdriet met cineast Robert Oey. De film had gisteren zijn televisiepremière, maar is nu hier terug te kijken. Ouders, broers, zussen, vrienden, allemaal springen de tranen in hun ogen als ze het hebben over hun verlies. “Ook al is het nog zo lang geleden, het is nog steeds vers. Er mist iets en dat zal altijd blijven”, zegt een van de zusters van een gesneuvelde militair terwijl er een dramatisch muziekje op de achtergrond klinkt. En in diezelfde emotionele sfeer worden bijna alle gesprekken met de geïnterviewden gevoerd. Zo ook het gesprek met Claire Rosier. Het is nu vijf jaar geleden dat een boodschapper haar kwam vertellen dat haar man Martijn was omgekomen. “Hij was heel aardig, maar op het moment dat hij mij het nieuws bracht kon ik hem doodschieten”, zegt ze. Rosier heeft het er nog moeilijk mee; haar verdriet lijkt zelfs onverminderd groot:

“Het was mijn maatje, we deden altijd alles samen. Het was altijd Claire en Martijn. Nu heb ik niets meer. Ja, ik heb de kinderen nog. Maar het is toch allemaal anders.”

Get Microsoft Silverlight
Bekijk de video in andere formaten.

‘Je beseft je dat je op het punt staat iemands leven te verwoesten’

Maar wat Gesneuveld een indrukwekkende extra lading geeft, is dat ook de veel gehekelde boodschappers aan het woord komen. Hen wacht de ondankbare taak nabestaanden mede te delen dat zojuist hun geliefde man, broer of beste vriend is gesneuveld. Ron Toonen, die ook werkzaam is als berichtgever, spreekt over een onbeschrijfbaar naar gevoel:

“Op het moment dat je voor die deur staat, nog voor dat je op die bel hebt gedrukt, is het besef dat je op het punt staat iemands leven te verwoesten dermate intens. Dat gevoel is met geen pen te beschrijven.”

Schrijnend is het soms om verhalen aan te horen over de dood van jonge mannen die nog in de kracht van hun leven stonden. Sommigen hadden grootse plannen in het leger, terwijl anderen net een gezinnetje hadden gesticht. Zo was de vrouw van militair Robert Donkers zwanger toen ze het bericht van zijn overlijden kreeg. “Het eerste wat in me opkwam was dat het de meteropnemer was voor de elektriciteit en gas”, zegt Mira Donkers. Maar haar aanvankelijke irritatie over de komst van het ‘energiemannetje’ sloeg direct om in intens verdriet.

‘Gesneuveld is niet rauw genoeg’

Tussen 2006 en 2010 namen 16.000 Nederlandse militairen deel aan de ISAF missie in Afghanistan. 25 van hen kwamen om, tien door een bermbom, twee door eigen vuur, een door zelfdoding. Oey won het vertrouwen van veel nabestaanden, inclusief oud-opperbevelhebber Peter van Uhm, die in 2008 zijn zoon Dennis verloor. De inzet van Oey wekt bewondering, schreef onze mediaredacteur Mark Duursma gisteren in NRC Handelsblad. Toch bekritiseert Duursma de werkwijze van Oey. De redacteur:

Oey moet vele zware gesprekken hebben gevoerd, waarvan slechts een deel de film zal hebben gehaald. Toch zijn het er nog te veel. De overdaad aan sprekers doet afbreuk aan de intensiteit van hun verhalen. Ze krijgen te weinig tijd. Oey vertrouwde onvoldoende op de kracht van zijn geïnterviewden. (…) Het lijkt een vreemd verwijt, maar Gesneuveld is te mooi. De rouw is niet rauw genoeg.

Gesneuveld ging dit jaar in première op de 32e editie van het Nederlands Film Festival.

    • Jeannine Julen