Snel maatregelen tegen krimp, maar welke?

De oppositie wil actie van het kabinet nu de economie dit en volgend jaar lijkt te krimpen. De coalitie streeft juist naar standvastigheid.

Geschrokken. Dat zijn de meeste politici wel van de sombere prognoses van De Nederlandsche Bank. Maar de reacties uit de Kamer tonen vooral verdeeldheid over de aanpak van weer een dreigende recessie. De oppositie roept op snel maatregelen te nemen. Maar welke maatregelen? Daarover lopen de meningen uiteen. En de coalitie wil vasthouden aan de ingezette koers.

De verwachtingen mogen dan somber zijn, maar voor Wouter Koolmees van D66 is dat niet de kern van de boodschap van DNB. „Door een beter vierde kwartaal kan het er weer anders uit gaan zien. Nog belangrijker is het onderliggende mechanisme dat door de bank wordt geschetst. Er is bij consumenten en bedrijven een gebrek aan vertrouwen. We moeten niet tot dit voorjaar wachten, zoals bij het Catshuisoverleg, voordat we over de volgende begroting gaan nadenken.” Koolmees pleit voor maatregelen waardoor een einde komt aan de onzekerheid op het vlak van wonen, pensioenen en de euro.

Het vertrouwen bij de consument moet terug, dat is de basis, vindt ook DNB – en dat kán snel gaan. De bank noemt het Akkoord van Wassenaar in de jaren tachtig als voorbeeld. Dat verschafte „duidelijkheid over hoe Nederland weer een concurrerende economie zou kunnen worden”.

Volgens CDA’er Eddy van Hijum zouden de prognoses van DNB wel eens aanleiding kunnen zijn voor nieuwe bezuinigingen. „In elk geval ga ik ervan uit dat het kabinet in 2014 het tekort onder de 3 procent zal houden.” Door de tegenvallende internationale economie zou het tekort met het huidige beleid volgens DNB in 2013 en 2014 op 3,5 procent van het bruto binnenlands product uitkomen. Dat betekent in de praktijk dat er 3 miljard te veel wordt uitgegeven. Of dat al in 2013 tot extra bezuinigingen moet leiden, wil Van Hijum nog in het midden laten. „In elk geval zijn nieuwe lastenverzwaringen wat mij betreft uit den boze.” Verder moet het kabinet nog eens kritisch kijken naar voorgestelde extra uitgaven van 4 miljard euro.

Coalitiepartijen VVD en PvdA willen wachten tot het voorjaar, als het CPB met het Centraal Economisch Plan komt. Dat is (wettelijk) de basis voor de begroting voor het volgende jaar. „Het is belangrijk dat we vasthouden aan het ingezette beleid”, zegt PvdA’er Henk Nijboer. „We moeten niet bij elk cijfer van beleid wisselen. Dat stabiele is de kern van het Nederlandse begrotingsbeleid.”

Het ministerie van Financiën liet zich vergelijkbaar uit en wil juist in deze tijd van onzekerheid „koersvast” blijven – ondanks de DNB-prognoses van gisteren. „Gedurende het jaar verschijnen er veel ramingen, van diverse – gerespecteerde – organisaties”, stelt het departement.

Het minst verrast over de sombere prognoses lijkt SP’er Arnold Merkies die pleit voor stimulering van de economie. „We laten ons iedere keer weer verrassen door tegenvallende groeicijfers”, zegt hij. „Maar steeds wordt het effect van de bezuinigingen onderschat.” Volgens DNB is de terugval vooral te wijten aan internationale economische ontwikkelingen. „Die internationale economie wordt voor 80 procent bepaald door Europa. En in Europa wordt vooral bezuinigd.”