Kinderopvangboulevard heeft ’t zwaar

Werkloosheid en bezuinigingen remmen de vraag naar kinderopvang. De Rotterdamse Schieweg zet zich schrap voor meer ingrepen en minder kinderen. Vandaag beslist de Tweede Kamer.

„Elke dag houden we minder kinderen over. Gisteren hebben we er nog twee uitgezwaaid omdat het te duur wordt voor de ouders”, zegt Anna Ramos (57). Ze veegt een traan van haar wang. Al jaren kookt de Kaapverdiaanse voor de kinderen van kinderopvangorganisatie Kinderdam en doet ze klusjes om de leidsters te ondersteunen.

Maar er is geen geld meer voor „franje”, zoals directeur Els Maasdam het noemt. En dus verliest Ramos haar baan. Het pand waarin Kinderdam gevestigd is, wordt ook te duur en de huur is opgezegd. Een andere vestiging verderop in de straat is al dicht.

Deze straat is de Rotterdamse Schieweg ten noorden van het station, lokaal bekend als ‘de kinderopvangboulevard’. Zeven jaar geleden was hier vrijwel geen crèche te bekennen en stonden er, afgezien van een trits seksshops, vooral veel winkelpanden leeg. Die lege etalages, waar ooit de bakker, de groenteboer en de slager hun waren aanprezen, zijn nu versierd met kindertekeningen en vingerverf. Als paddenstoelen schoten ze uit de grond. „Net belwinkels”, zegt Maasdam.

De in 2005 ingevoerde wet op de kinderopvang maakte formele opvang voor ouders bijna gratis. Kinderopvang werd een groeisector, waarin veel ondernemers hun geluk wilden beproeven. De onstuimige vraag naar kinderopvang vertaalde zich in lange wachtlijsten van soms jaren voor een populaire opvangplek. Die tijd lijkt nu definitief voorbij. Want de sector heeft het zwaar onder invloed van de oplopende werkloosheid en de bezuinigingen op kinderopvang.

Dit jaar gingen in Nederland al 56 kinderopvangcentra failliet – op duizenden misschien weinig, maar dat waren er in de jaren ervoor slechts enkelen. Het waarborgfonds voor de kinderopvang waarschuwde vorige week, in haar jaarlijkse brancherapport, voor meer onheil. Veel ondernemers in de kinderopvang hebben volgens het rapport „een kwetsbare financiële positie”. Slechts 35 procent voldeed vorig jaar aan de financieringseisen van het fonds. De bedrijven hebben onvoldoende reserves om de moeilijke markt aan te kunnen.

De belastingtoeslag die ouders ontvangen als tegemoetkoming is begin dit jaar verlaagd. Zij moeten meer zelf betalen. Ouders kiezen er daarom voor om het aantal dagen opvang te beperken en vaker beroep te doen op informele opvang. Hallo, opa en oma. Minstens zo bepalend voor de vraaguitval aan de Schieweg is de beslissing van het vorige kabinet bij werkloosheid nog maar drie maanden kinderopvang te vergoeden. Dat was één jaar.

Nu de werkloosheid oploopt lukt het sommige ouders niet om binnen de gestelde termijn van drie maanden nieuw werk te vinden, merken ze bij Kinderdam. Dat is vooral een probleem in Rotterdam waar de werkloosheid doorgaans hoger ligt dan in de rest van het land. Ook merkt de sector dat de gemeente minder reïntegratietrajecten en inburgeringscursussen aanbiedt waardoor veel werkloze moeders in de achterstandswijk Rotterdam Feijenoord hun recht op de kinderopvangtoeslag verloren hebben. „Daar begonnen de problemen”, zegt Maasdam die al drie vestigingen in Feijenoord noodgedwongen heeft moeten sluiten. Had Kinderdam eerst nauwelijks beschikbare plekken, nu zijn de centra maar voor 60 procent gevuld.

Landelijk zagen de cijfers er in het eerste half jaar van 2012 iets rooskleurig uit. Het aantal uren dat ouders een beroep doen op kinderopvang daalde met 5 procent ten opzichte van vorig jaar. Vandaag maakt het ministerie de cijfers over het derde kwartaal bekend, die naar de verwachting van de brancheorganisatie voor de kinderopvang nog weer verder verslechterd zijn. Het roept de regering dan ook op om de extra bezuinigingen van 205 miljoen euro voor volgend jaar te schrappen. Die zouden volgens de branche niet nodig omdat de vraaguitval veel sneller gaat dan verwacht. Sociale Zaken boekte onlangs nog een extra meevaller van 50 miljoen op de uitgaven aan kinderopvang.

De oppositiepartijen CDA, D66, Groenlinks, ChristenUnie en SP stellen vandaag tijdens een debat in de Tweede Kamer voor een deel van de ingeplande bezuinigingen terug te draaien. De oppositie hoopt op steun van met name regeringspartij PvdA, die onder het vorige kabinet nog zeer kritisch was op de dit jaar doorgevoerde bezuinigingen.

Ondertussen gaat Kinderdam op de Schieweg gewoon verder met het sluiten van te dure locaties. De kinderen worden zo veel mogelijk ondergebracht op scholen, vertelt Maasdam. Het is precies waar het Waarborgfonds voor de Kinderopvang en het kabinet op aansturen: een meer geïntegreerd aanbod van kinderopvang en scholing.

Voor seksshop Christine le Duc, nu nog ingeklemd tussen twee kinderopvangcentra, maakt het allemaal niets uit. De bedrijfsleider, die niet met zijn naam in de krant wil, haalt zijn schouders op over dit soort problemen. „Extra klandizie heeft het toch niet opgeleverd.”

    • Ariane Kleijwegt