Dilemma voor kabinet

Onaangenaam maar niet onverwacht. Dat geldt voor de boodschap die De Nederlandsche Bank (DNB) gisteren naar buiten bracht. Het begrotingstekort van het kabinet voldoet volgend jaar en in 2014 niet aan de Europese norm van maximaal 3 procent. Voor beide jaren wordt een begrotingstekort voorzien van 3,5 procent, altijd nog wel één procentpunt minder dan in 2011.

Niet onverwacht komt deze raming van DNB, nadat het Centraal Bureau voor de Statistiek eerder al melding maakte van een economische krimp in het derde kwartaal van dit jaar met 1,1 procent.

Onaangenaam is de boodschap, omdat het kabinet-Rutte II opnieuw op zoek moet naar bezuinigingen en/of lastenverzwaringen van zo’n van 3 miljard euro, wil het aan de normen van de Europese Commissie blijven voldoen.

Dat het aanvankelijk leek te lukken voor 2013, werd als een van de grootste verdiensten beschouwd van het Lenteakkoord, dat vijf fracties (VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie) dit jaar eerder met elkaar en het kabinet-Rutte I sloten, toen dat was gesneuveld na het afhaken van de PVV.

De rapportage van DNB zal de discussie doen verhevigen over de vraag of de bezuinigingen niet een te groot averechts effect hebben. Zonder er een waardeoordeel aan te verbinden, stelt de centrale bank dat de consolidatiemaatregelen van de overheid een negatief effect hebben op de economische groei, vooral in 2013. Bovendien behoort Nederland in de eurozone tot de landen met de hoogste inflatie, waarvan de btw-verhoging een belangrijke oorzaak is.

Door maatregelen die volgend jaar ingaan, zoals de verhogingen van de assurantiebelasting, de huren, de energiebelasting en de accijnzen is in 2013 opnieuw een hoge inflatie te verwachten, veroorzaakt door overheidsbeleid.

Als de ramingen van DNB uitkomen, stelt dat het kabinet van VVD en PvdA voor een dilemma. Moet het onverkort vasthouden aan de Europese eisen, die voortkomen uit het Groei- en Stabiliteitspact waaraan Nederland vanouds veel waarde hecht? Of moet het de economen volgen, zoals de directeur van het Centraal Planbureau, die menen dat het bij de economische krimp onverstandig is nog eens diep in de uitgaven te snijden?

Het is een keuzevraagstuk, is het niet voor 2013 dan wel voor 2014, waarbij in de komende maanden de tegenstellingen die tussen deze twee coalitiepartners vanouds bestaan als het gaat om de overheidsfinanciën, makkelijk kunnen opspelen. Meer dan het gekrakeel rond de zorgpremies zal dit een testcase worden voor de stabiliteit van Rutte II.