Dekker maakt weifelend debuut

De Tweede Kamer debatteerde gisteren voor het eerst met staatssecretaris Dekker (VVD) over zijn mediabeleid. Voor veel Kamerleden op deze pagina was het de kennismaking met hun nieuwe portefeuille. De mediawoordvoerders bleven na het debat met veel vragen achter.

Kabelbedrijven en andere distributeurs van televisie moeten meer betalen voor de programma’s van de publieke omroep. Zo zouden de omroepen de komende bezuinigingen op de mediabegroting moeten opvangen. Distributeurs krijgen het signaal van de publieke omroep nu gratis of voor relatief weinig geld.

„Dat is misschien de sleutel hoe de omroepen met de bezuinigingen moeten omgaan”, stelde staatssecretaris Sander Dekker (OCW, VVD) gisteren in zijn eerste Kamerdebat over de media. Het nieuwe kabinet bezuinigt vanaf 2017 100 miljoen euro per jaar op de publieke omroep. Dat komt bovenop de bezuinigingen van 200 miljoen euro vanaf 2015.

Stap voor stap wordt duidelijk wat het nieuwe kabinet wil met media. Na twee paragrafen in het regeerakkoord, een brief van acht kantjes van vorige week en gisteren een debat van zes uur is in ieder geval duidelijk dat VVD en PvdA, op z’n zachtst gezegd, zeer verschillend denken over de publieke omroep.

De VVD spreekt vooral over efficiency, de PvdA over pluriformiteit. De VVD snijdt in de begroting om de omroepen te dwingen tot hervorming, aldus Matthijs Huizing. De PvdA spreekt „met bezwaard gemoed over de forse bezuinigingen”, zei Martijn van Dam. Huizing is voor een zeer beperkte publieke omroep met slechts nieuws en achtergronden, kunst en cultuur. Van Dam voor een sterke, brede publieke omroep. „Tv is het invloedrijkste medium. De uitzending van gisteren bepaalt het gesprek van vandaag. Het is gerechtvaardigd dat we daar belastinggeld aan besteden.”

Zo blijft het mediabeleid voorlopig een onduidelijk compromis. De omroepen moeten centraler worden aangestuurd door koepelorganisatie Nederlandse Publieke Omroep (NPO), maar hoe is onduidelijk. Het mag in ieder geval nog geen BBC of VRT worden. De publieke omroep moet ook geen kopie worden van de commerciëlen, maar amusement behoort nog wel tot de taakomschrijving. „De omroepen moeten het slimmer combineren met educatie of informatie”, aldus Dekker. Religie hoort achter de voordeur, vindt de VVD, en niet op tv, en gaf de levensbeschouwelijke omroepen geen geld meer. „Maar er blijft wel ruimte in het schema voor levensbeschouwelijke programma’s”, aldus Dekker. Volgens de PvdA kunnen kerken religieuze programma’s co-financieren.

De oppositie zag weinig lijn in de keuzes van het kabinet. Verhoeven (D66): „Aan de ene kant schrapt u instituten als het Mediafonds en de levensbeschouwelijke omroepen die programma’s mogelijk maken die tot het hart van de publieke omroep behoren. Aan de andere kant bent u vaag over programma’s op het grensvlak van publieke en commerciële omroep, zoals shows en voetbal.” Gert-Jan Segers (CU): „Zolang met mijn belastinggeld nog Champions League-wedstrijden worden uitgezonden, zie ik geen enkel probleem om ook kerkdiensten te verzorgen.”

Verhoeven (D66) probeerde een aantal keren van de staatssecretaris antwoord te krijgen op volgens hem twee cruciale vragen: wat is de kerntaak van de publieke omroep en hoe verhoudt de wens tot eerlijke concurrentie tussen de publiek gefinancierde omroep en commerciële media zich tot de suggestie van het kabinet dat de omroepen zelf meer inkomsten moeten verwerven?

Over de kerntaak. Welke genres moet de publieke omroep uitzenden? En welke niet? De staatssecretaris gaf er geen antwoord op. Ook op een actuele vraag van Pieter Heerma (CDA) bleef de staatssecretaris het antwoord schuldig. Heerma wilde weten hoe Dekker denkt over zelfregulering van de Nederlandse media. De Raad voor de Journalistiek hapert, sommige media weigeren nog langer mee te werken. Dekker leek de discussie in Groot-Brittannië over het afluister- en omkoopschandaal, News of the World en de commissie-Leveson matig te hebben gevolgd. Hij stamelde iets over het veranderende beroep van journalist en de lokale omroep. Meer niet. Het CDA vindt dat de regering met de media in overleg moet treden over zelfregulering.

De toekomst van aspirant-omroepen WNL en PowNed tot slot blijft ongewis. Van de vorige minister Van Bijsterveldt (CDA) mochten beide aspiranten definitief toetreden tot het bestel als zij minstens 150.000 leden hebben, een „toegevoegde waarde” zijn voor het bestel én als zij zich daarna zouden aansluiten bij een van de acht grote omroepen. Dekker leek hier gisteren aan vast te willen houden. Van Dam (PvdA) opende de deur voor een negende plek in het bestel. Op de publieke tribune werd ondertussen flink geregeld. Als de fusieomroepen (NCRV/KRO, TROS/ AVRO, VARA/BNN) een bonus krijgen, moet een mogelijke combinatie van MAX en WNL die ook krijgen. „Dan zijn wij groter dan VARA/ BNN’, zei WNL-directeur Bert Huisjes in de wandelgangen. Hoopvol: „De staatssecretaris heeft het niet uitgesloten.”