Berlusconi maakt geen schijn van kans

Berlusconi kondigde afgelopen weekend aan toch weer premier te willen worden. De huidige premier, Mario Monti, gooide de handdoek in de ring. Drie vragen over het gevolg voor de eurozone, de nieuwe verkiezingen en Berlusconi’s kansen.

1Brengt dit de eurozone weer in gevaar?

Berlusconi stapte vorig jaar rond deze tijd op en maakte plaats voor Monti’s regering van technocraten, die veel bezuinigingen doorvoerde. Monti oogste daarmee lof in Europa, maar werd er in eigen land niet populairder op. Het mes ging erin, terwijl van het aanpakken van de sociale problemen ondanks beloften niet veel terechtkwam.

Intussen loste Monti andere problemen wel enigszins op. De rente die Italië betaalt op de staatsschuld daalde dankzij de hervormings- en bezuinigingsplannen. Dat lukte alleen maar omdat het kamp van Berlusconi die plannen steunde, net als de linkse partijen. Nu Berlusconi zijn steun dit weekend introk en Monti daarop „diep verontwaardigd” aankondigde dat hij opstapt, dient een nieuwe crisis zich aan.

2 Hoe ziet de nabije politieke toekomst van Italië eruit?

Monti wil opstappen zodra de nieuwe begroting erdoor is. Die begroting staat niet ter discussie en wordt naar verwachting voor Kerst goedgekeurd. Monti wil dus ook voor de feestdagen aftreden.

Daarna volgt onzekerheid. De actie van Berlusconi zorgt voor sluimerende spanningen op rechts en er is nauwelijks nog tijd voor de lang bepleite wijziging van de kieswet. Ook de parlementaire goedkeuring van een aantal besluiten die het kabinet per decreet had genomen, en die onderdeel zijn van de hervormingsplannen, is onzeker geworden. Er stonden verkiezingen op de kalender voor april 2013, maar die worden enkele weken vervroegd. Mogelijk vinden ze zelfs al in februari plaats.

3 Maakt Berlusconi kans op een nieuw premierschap?

Het korte antwoord: nee. Hij staat in de peilingen op 15 procent en staat ver achter op de Democratische Partij (rond de 35 procent) en de populistische anti-Europese beweging van komiek Beppe Grillo. De 76-jarige Berlusconi, tegen wie nog een proces loopt wegens betaalde seks met minderjarige meisjes, zei al dat er binnen de partij was gezocht naar iemand die zich heeft bewezen als leider, maar dat zo iemand zich niet heeft aangediend. Dus wil doet hij het zelf, „uit verantwoordelijkheidsgevoel”.