Stel je kwetsbaar op bij de arts en vraag vooral door

Je ziet er al weken tegenop, tegen die ene dag, tegen het moment waarop de uitslag van alle onderzoeken bekend is. De dag dat de arts je misschien zegt dat het leven nooit meer hetzelfde zal zijn. Althans, in het ergste geval. Zeven tips om zo’n slechtnieuwsgesprek in het ziekenhuis goed door te komen.

1Ga nooit alleen. Twee horen nu eenmaal meer dan één. Jij wordt aangesproken, maar eigenlijk hoor je niet alles of begrijpt het niet, of je wordt door emoties overmand. De arts zal dan al gauw de derde persoon bij het gesprek betrekken. Daarbij voel jij je sterker met een vertrouwd persoon aan je zijde.

2Bereid het gesprek voor. Neem je vragenlijst mee. Misschien komen de antwoorden vanzelf ter sprake, maar je zou maar een vraag over het hoofd zien. Vraag de arts ook in gewone mensentaal te spreken. En als je helemaal up-to-date wil zijn, kun je er toe besluiten het hele gesprek op te nemen. Dan kun je later alles nog een rustig terugluisteren. Wat onwennig voor de arts misschien, maar als hij overtuigd is van jouw goede bedoelingen zal hij er zeker mee instemmen. In het vervolggesprek kunnen beide ‘partijen’ terugvallen op wat al gezegd is.

3Stel je kwetsbaar op. Voor jou is het de eerste keer is dat je zo’n gesprek voert – voor de arts is het tegenwoordig al een onderdeel van zijn opleiding. Dus schaam je niet als angst en verdriet zichtbaar worden. Je bent ook maar een mens.

4Vraag niet om een kant-en-klare oplossing. Slechtnieuwsgesprekken zijn er op ieder gebied. Van niet zwanger kunnen worden tot de eerste signalen van dementie. Een arts kan niet altijd zeggen wat de oplossing is. Als de ziekte of aandoening zich snel(ler) ontwikkelt dan verwacht, zullen zij eerlijk zeggen dat het hard gaat. Maar een antwoord op de vraag ‘Dokter, hoe lang heb ik nog?’, zal de arts ontwijken omdat dat niet duidelijk is te zeggen. Kille cijfers confronteren en torpederen elk sprankje hoop.

5Vraag door. Als de arts niet goed is in slechtnieuwsgesprekken – en dat heb je na tien minuten door – kies dan voor de aanval en vraag de arts wat hij zijn eigen vrouw of man zou adviseren om te doen in het geval van deze prognose. Maar doe dit alleen als de arts zich afzijdig opstelt en om de zaken heen draait.

6Second opinion. Er wordt te pas en te onpas geschermd met de term second opinion. Een goede arts ervaart het meestal niet als een probleem als je een second opinion voorstelt. Hij is zelfs verplicht om te helpen jouw status en eventuele gegevens op cd-rom door te sturen naar een andere arts. Als de second-opinionarts tot dezelfde conclusie komt, helpt dat bij de verwerking; is hij een andere mening toegedaan, bespreek dan hoe de volgende stappen te zetten.

7 Vergeet de huisarts niet. De huisarts is over het algemeen degene die jou het beste kent. Als je eenmaal in het ziekenhuiscircuit bent beland en je merkt dat niemand meer het multidisciplinaire overzicht over jou heeft, wend je dan tot de huisarts. Het is een verademing om iemand te treffen die het goed met jou voorheeft als actief persoon en niet alleen als lijdend patiënt.

    • Margot Poll