Nederlandse economie krimpt harder dan gedacht

Mark Rutte en Diederik Samsom waren te optimistisch. Dat betekent extra bezuinigen om aan de Europese eisen te voldoen.

Het kabinet Rutte II is pas vijf weken oud, maar nu al neemt de werkelijkheid een loopje met de ambities van het regeerakkoord. De 16 miljard euro aan extra bezuinigingen blijken niet genoeg om de schatkist zover op orde te brengen dat Nederland weer gaat voldoen aan de Europese begrotingseisen. En dat was uitdrukkelijk wel de bedoeling, met name van de VVD. De maatregelen zouden pijn doen, maar Nederland zou schoon schip maken.

Het was de bedoeling dat het begrotingstekort volgend jaar al onder de 3-procentsnorm van Brussel zou uitkomen en er aan het einde van de kabinetsperiode uitzicht zou zijn op begrotingsevenwicht. Maar uit vandaag gepubliceerde ramingen van De Nederlandsche Bank (DNB) voor de komende twee jaar wordt duidelijk dat premier Rutte en PvdA-leider Samsom te optimistisch zijn geweest. In beide jaren komt het tekort op 3,5 procent, in plaats van de verwachte 2,6 en 2,7 procent.

Wat is er gebeurd? De economie krimpt harder dan gedacht, zegt DNB, en dat komt in de eerste plaats door de eurocrisis. Die heeft de naweeën van de wereldwijde kredietcrisis in de eurozone versterkt. Nederland zet ruim 60 procent van zijn export af in de eurozone. Dat aandeel is groter dan in de meeste andere eurolanden en daarom wordt Nederland harder getroffen. Dit jaar groeit de voor Nederland relevante wereldhandel met slechts 1,3 procent.

Die handel kan in 2014 zijn aangetrokken met 5,6 procent, maar dan is aangenomen dat de eurocrisis en de opdoemende begrotingsafgrond in de Verenigde Staten niet voor grote negatieve verrassingen zorgen.

Volgens DNB is er de komende twee jaar sprake van „een flinke neergang” in de Nederlandse economie, „gevolgd door een uitzonderlijk traag herstel”. In 2014, als er weer groei verwacht wordt, ligt het bruto binnenlands product nog altijd 1,7 procent lager dan in 2008, toen de kredietcrisis uitbrak.

De tweede reden voor de krimp is dat gezinnen en bedrijven minder besteden. In 2014 geven gezinnen 7 procent minder uit dan in 2008, bedrijven zelfs 15 procent minder. Het beschikbaar inkomen van gezinnen neemt in twee jaar met 6 procent af. Bovendien zullen de huizenprijzen in 2014 gemiddeld 21 procent lager liggen dan in 2008. Dat motiveert niet tot geld uitgeven.

Dit alles gaat gepaard met een hoge inflatie, wat ongebruikelijk is, omdat hoge inflaties eerder thuishoren bij een hoogconjunctuur. De hoge energieprijzen zijn een deel van de oorzaak, maar een groot deel komt ook door overheidsmaatregelen. De dit jaar ingevoerde korting op vergoedingen voor kinderopvang en fysiotherapie en de beperking van fiscale vrijstelling voor milieuvriendelijke auto’s hebben volgens DNB de inflatie met 0,5 procentpunt verhoogd. In oktober schoot de inflatie van 2,5 naar 3,3 procent, als gevolg van de ingevoerde btw-verhoging.

Komend jaar volgen nog verhogingen van de assurantiebelasting, de energiebelasting, de accijnzen op alcohol en tabak, en de huren. Ook zullen veel bedrijven pas komend jaar de hogere btw doorvoeren in hun prijzen.

Alles bij elkaar lijkt vooral het komend jaar zwaar te worden. In 2014 verwacht DNB weer een bescheiden economische groei van 1 procent, al bedraagt het begrotingstekort ook dan 3,5 procent.

    • Hanneke Chin-A-Fo