Motief

Jasper S. heeft bekend. Hij was degene die op 1 mei 1999 Marianne Vaatstra een weiland in sleurde, haar verkrachtte en vermoorde. Hij was het, al die tijd. En waarom? Hij was in de war. Had zorgen. Fietste ’s nachts door de velden, zag Marianne en handelde impulsief. Hij kende haar niet. Ze was gewoon op het verkeerde moment op de verkeerde plek. Dertien jaar lang woonde hij op een paar kilometer afstand van haar familie, bij haar zus in het dorp. Groetten ze elkaar wellicht in het voorbijgaan, zoals iedereen in Friesland elkaar altijd groet?

Alle moorden zullen een gemakkelijke uitleg hebben. De oplossing is altijd verrassend simpel. Er knapt iets, je kunt het niet meer aan, je handelt in een impuls. Maar bij deze moord denk ik telkens: je moet met iets beters komen, Jasper S. Het kán niet zo nutteloos en willekeurig zijn. Dit is de moord die mijn provincie dertien jaar in de greep heeft gehouden. Ik woonde in net zo’n dorp als Oudwoude, maar aan de andere kant van de provincie. Een dorp waar niks gebeurt, omringt door dorpen waar ook niks gebeurt. En dat was prima, dat niksige. Iedereen de achterdeur los en niemand de fiets op slot, dat werk. Het klinkt overdreven Schippers van de Kameleon-achtig, maar zo was het.

En toen werd Marianne Vaatstra vermoord. Zij was zestien, ik was op dat moment veertien. Mijn ouders waren altijd al oppassende types, maar vanaf dat moment had ik nooit meer een goede reden om ’s nachts alleen naar huis te willen fietsen, langs de Pasfeardyk en de Hege Wier, waar geen lantaarnpalen stonden en het duister je omsloot. En daarom stond mijn moeder iedere stapavond om twee uur ’s nachts in haar rode Opel voor de bibliotheek in Sneek. Haastig warme kleren aangedaan, wachtend op haar dochter. En ik, die zo graag nog langer in Café Triade wilde blijven, maar toch maar naar de auto liep. En stonk naar rook en Passoa-jus.

Ook al wist ik dat moorden bijna nooit een heel ingewikkeld motief hebben, hoopte ik dat hier stiekem wel. Dat Jasper al maandenlang verliefd op Marianne was geweest en zij zijn liefde maar niet wilde beantwoorden. Zoiets. Zodat ik kon zeggen dat het geen willekeur was.

Maar dat is niet zo. Marianne is het slachtoffer geworden van een gemoedstoestand waar Jasper S. zelf ook geen verklaring voor heeft. En dat nutteloze, dat maakt me met terugwerkende kracht nog veel verdrietiger. Het kwaad kan echt overal toeslaan en hoeft daar geeneens een goede reden voor te hebben.

    • Nynke de Jong