Klimaatverdrag gered, mager resultaat

Op papier is de klimaattop in Doha, die zaterdag is afgesloten, een succes. Het bestaande klimaatverdrag, dat aan het eind van het jaar zou aflopen, is gered. En er is een agenda vastgesteld voor onderhandelingen over een nieuw klimaatverdrag vanaf 2020, waarover de bijna tweehonderd deelnemende landen het in 2015 eens moeten zijn.

Maar zoals wel vaker met klimaatconferenties, als het op daden aankomt, is het resultaat mager. Zo blijft van het bestaande Kyoto-protocol niet veel meer over dan een lege huls. De VS deden al niet mee en nu zijn Canada, Japan, Rusland en Nieuw-Zeeland er ook nog eens uitgestapt. Alleen de EU, samen met landen als Noorwegen en Zwitserland, en Australië zullen vanaf volgend jaar nieuwe verplichtingen aangaan.

Samen zijn die landen slechts verantwoordelijk voor ongeveer 15 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, dus hun bijdrage aan het voorkomen van opwarming is bescheiden. Maar bovendien stelt de reductie waartoe zij bereid zijn zo weinig voor, dat ze daarvoor nauwelijks actie hoeven te ondernemen.

De rijke landen, die volgens de ontwikkelingslanden een historische verantwoordelijkheid hebben voor de huidige opwarming, waren niet bereid om vast te leggen hoeveel geld ze de komende tijd beschikbaar stellen voor klimaatbeleid in arme landen. Daardoor is er uiteindelijk niet meer afgesproken dan dat landen ‘zich ervoor zullen inzetten’ om ten minste net zo veel te geven als in de voorgaande periode. Diezelfde landen hebben in 2009 in Kopenhagen wel beloofd dat ze vanaf 2020 gezamenlijk ieder jaar 100 miljard dollar in een klimaatfonds zullen storten. Dat illustreert het probleem van de onderhandelingen: stevige beloftes voor de lange termijn, weinig concreet op de korte termijn.

Toch wisten de ontwikkelingslanden aan het eind van de top nog een succesje te boeken. De Filippijnse onderhandelaar barstte bijna in tranen uit, toen ze sprak over de zware tyfoon Pablo die het land vorige week teisterde. Tot ongenoegen van de VS werd ineens gesproken over ‘schade en verliezen’ door klimaatverandering. Wie is verantwoordelijk voor de schade van klimaatgerelateerde gebeurtenissen? De tekst die hierover in de slotverklaring terecht is gekomen, is door Amerikaanse juristen op het laatste moment nog flink afgezwakt. Maar het onderwerp zal op de volgende top, eind 2013 in Warschau, zeker op de agenda staan.

Redacteur Klimaat