'Harmonie met VS én China is de hoofdzaak'

Zuid-Korea’s minister van Buitenlandse Zaken hoopt dat nationalistische buren tot rede komen.

Eén blik op de kaart is genoeg om te weten dat Zuid-Korea op het internationale toneel behoedzaam moet laveren. Het land is omringd door China, Japan, Rusland en Noord-Korea. Dikwijls al is het binnengevallen door buurlanden die, op Noord-Korea na, stuk voor stuk veel groter en sterker zijn dan Zuid-Korea. Desondanks heeft Zuid-Korea een sterke economie opgebouwd en geldt het als een van de meest democratische staten van Azië.

De laatste maanden is de spanning in de regio toegenomen door hoog oplopende territoriale geschillen tussen China en Japan over een paar kleine eilandjes. Zuid-Korea had het aan de stok met Japan over het nietige eilandje Dokdo (Takeshima, zoals de Japanners het noemen). Maar de grootste bedreiging van de stabiliteit komt van Noord-Korea, dat over kernwapens beschikt. Het bewind in Pyongyang wil deze maand een nieuwe raket voor de lange afstand lanceren. Als dat lukt, neemt de nucleaire dreiging verder toe.

Maar volgens Kim Sung-hwan (59), minister van Buitenlandse Zaken en Handel – door exportnatie Zuid-Korea met grote vanzelfsprekendheid aan elkaar gekoppeld – zijn er ook wel degelijk bemoedigende tendensen te bespeuren in de regio, zelfs met erfvijand Japan. „Weliswaar hebben historische kwesties zoals ‘Dokdo’ en de ‘troostmeisjes’ (vrouwen die door de Japanse bezetter werden misbruikt, red) onze betrekkingen belast, maar onze economische relatie blijft zich nog steeds uitbreiden”, legt hij uit op het departement in het centrum van Seoul. „De Japanse investeringen in ons land zijn dit jaar bijvoorbeeld aanzienlijk toegenomen. Koreaanse bedrijven blijven ook investeren in Japan. Dat doen we omdat we elkaar nodig hebben. Wij hebben de Japanse markt, de Japanse technologie en Japans geld nodig.”

Waarom is Dokdo zo belangrijk voor Zuid-Korea?

„Dokdo heeft een speciale betekenis voor het Koreaanse volk omdat het is geannexeerd door Japan in 1905, het jaar dat we onze soevereiniteit verloren. We hebben het gevoel dat Dokdo het eerste gebied is dat ten prooi viel aan het Japanse kolonialisme. Dus als Japan weer met een ongerechtvaardigde claim komt op Dokdo, bekruipt ons al gauw het gevoel: oh nee, ze bereiden weer een invasie voor.”

Volgens waarnemers is de jongste crisis over Dokdo uitgebroken door een bezoek van president Lee Myung-bak aan het eilandje deze zomer. Waarom deed hij dat?

„Wij beschouwen Dokdo als een deel van ons land en het is voor een president heel gewoon om eigen grondgebied te bezoeken. Bovendien was het Japan dat zich vorig jaar agressiever begon op te stellen over Dokdo. Toen Korean Airlines een proefvlucht met een nieuw vliegtuig boven Dokdo maakte, verbood de Japanse minister van Buitenlandse Zaken zijn ambtenaren nog met Korean Airlines te vliegen. En sommige rechtse Japanse politici probeerden om vanuit Korea Dokdo te bezoeken. Dat is wat voor Koreanen zwaar woog.”

Wat is de beste oplossing?

„Door samen te werken kunnen we de spanningen verminderen. Maar wat Dokdo betreft kan alleen vooruitgang worden geboekt als Japan zijn claim laat varen.”

Een andere buurstaat, China, wordt gevreesd om zijn groeiende economische en militaire macht. Beschouwt u China als een bedreiging?

„Voor Zuid-Korea is China markt nummer één. Veel Koreaanse bedrijven investeren er en ook door onze uitvoer naar China is onze economie in zekere zin afhankelijk van de economische situatie in het land. Ook politiek is China van groot belang voor het Koreaanse schiereiland. We hebben de Chinese medewerking ook nodig voor de hereniging van Korea. Dus moeten we goede betrekkingen behouden met China. De voornaamste taak voor onze diplomatie is de harmonie te bewaren tussen ons bondgenootschap met de Verenigde Staten en het strategische partnerschap met China.”

Dat kan lastig zijn, nu de VS te kennen hebben gegeven dat ze zich krachtiger teweer zullen stellen tegen de Chinese opmars.

„Het voornaamste is de relatie tussen de VS en China. Beide landen weten dat een eventueel conflict tussen hen enorme invloed op de wereld zou hebben, niet alleen in de regio maar in de hele wereld. Hoewel er enige spanningen zijn, kunnen ze over het geheel genomen hun samenwerking voortzetten, denk ik. En dat zal ons helpen. Als er iets is wat we hiertoe kunnen bijdragen, zullen we dat doen.”

Maar de veiligheid in de regio is de laatste maanden toch alleen maar verslechterd?

„Dat is zo. Er zijn verschillende redenen voor: historische territoriale disputen en de rivaliteit tussen landen. Maar de belangrijkste factor zijn de herhaaldelijke provocaties en de inbreuk op overeenkomsten van Noord-Koreaanse zijde. Vooral op nucleair terrein. Hun wil om kernwapens te ontwikkelen vormt een bron van diepe zorg voor ons, een bedreiging voor ons en de veiligheid in de hele regio.”

Is er vooruitzicht op betere contacten met het nieuwe bewind in Pyongyang?

„We hadden aanvankelijk hoop op een nieuwe dialoog, maar het is teleurstellend dat daarvan niets is terechtgekomen. We hebben ze een dialoog aangeboden, maar daarop zijn ze niet ingegaan.”

Waarom willen ze volgens u niet praten?

„Het is nog maar kort na de opvolging [bijna een jaar, FvS]. Mogelijk heeft het nieuwe regime meer tijd nodig om zijn positie te consolideren. Misschien wacht het op een nieuwe regering in Zuid-Korea.” (dat 19 december een nieuwe president kiest, red.)

Waarom heeft Zuid-Korea nu besloten de reikwijdte van zijn raketten uit te breiden?

„Dat is het minimum wat we nodig hebben om het hoofd te bieden aan de Noord-Koreaanse provocaties en onze bevolking te beschermen. Noord-Korea heeft al raketten voor de lange afstand, de middellange afstand en de korte afstand.”

Het is ook een tijd van politieke onzekerheid in de regio. In China zijn nieuwe leiders aangetreden. Zuid-Korea en Japan krijgen ook nieuwe leiders. Vreest u complicaties als in Japan bijvoorbeeld Shinzo Abe premier wordt? Die staat een stevige nationalistische koers voor.

„Het is inderdaad een soort overgangsperiode. Voor ze tot leiders van hun land worden gekozen kunnen politici van alles roepen. Maar als ze eenmaal in de regering zitten, moeten ze nadenken over de werkelijke toestand. Ik hoop dat wie ook de nieuwe premier van Japan wordt dat begrijpt en goede banden met de buurstaten zal opbouwen.”

    • Floris van Straaten