Beter weet je niks

Van filosofen raak ik altijd een beetje geïntimideerd. Alsof filosofen geen gesprekken over kroketten en stucwerk voeren, maar alleen over Plato’s Symposium of Spinoza’s metafysica. Toch zou ik sinds mijn vriendschap met filosoof Jan Bor beter moeten weten.

Namelijk dat er twee soorten filosofen zijn: De filosoof die nadenkt en de filosoof die citeert. Van die laatste zijn er heel wat. Je ziet ze wel op TV en op belangrijke feestjes en partijen waar ze verwikkeld zijn in belangrijke gesprekken. Het eerste type zie je minder, ze zitten immers na te denken.

Jan Bor en ik worden regelmatig samen uitgenodigd om van een (meestal) filosofische kwestie iets te vinden. Als iemand die Plato en Spinoza nog niet gelezen heeft, vraag ik me iedere keer weer - zo’n half uur voor aanvang - af hoe het toch zo gekomen is. En dan word ik zenuwachtig. Je kent het wel; jeukende benen, natte oksels, een woeste vogel in je borstkas.

Afgelopen dinsdagavond voltrok dit ritueel zich opnieuw in het debatcentrum De Nieuwe Liefde in Amsterdam. Colet van der Ven, vrouw van Huub Oosterhuis, presenteert hier iedere maand een filosofisch avondprogramma, dit keer over de Chinese Filosofie, Taoïsme en Confucianisme, en een beetje Zen. Jan Bor zat al twee uur op z’n praatstoel, ik moest zo op voor het voorlezen van een column, geschreven voor de avond. Hoewel ik de uitnodiging met groot enthousiasme had ontvangen, zakte de moed me toch een beetje in de schoenen. Wat wist ik eigenlijk in godsnaam van Taoïsme?

Wat ik wist is dat volgens de Tao niet het doel op zich het doel is, maar de weg zelf.
Wat ik ook wist is dat als je niet citeren kunt, je het dan ook beter kunt laten. En ik wist dat ik het niet wist. Dit bleek echter geen gebrek aan maar een blijk van kennis. Het niet kunnen weten is een rotsvaste waarheid voor een Filosoof.

De moed keerde enigszins terug. Het aanvankelijke doel – een goede voordracht houden voor belangrijk publiek – verdween en maakte plaats voor vertrouwen voor dat wat de weg zelf zou brengen. Daarbij moest ik het vooral niet al te goed weten. En al die citaten, daarvoor gaan ze maar naar belangrijke feestjes.

    • Sophie van der Stap