'Nu wij EU-lid worden is niemand euforisch'

Kroatië treedt naar verwachting in juli toe tot de EU. „Wij zijn de eerste nieuwe lidstaat waar recentelijk nog een oorlog is uitgevochten.”

Foreign Minister of Croatia, Vesna Pusic smiles during her visit to Helsinki, Finland, on 28. November 2012. AFP PHOTO / LEHTIKUVA / KIMMO MANTYLA *** FINLAND OUT *** AFP

‘Staatsvorming is het allerbelangrijkste van onze toetreding. Het heeft ons gedwongen om al onze instituties tegen het licht te houden en te hervormen. We konden ons er niet vanaf maken, zoals hier in de regio gebruikelijk is. Als we op 1 juli 2013 toetreden, zijn we daar ruim twaalf jaar mee bezig geweest. Toen we begonnen zag de EU er anders uit en waren wij een ander land.

„Bij de eerste uitbreiding met landen uit Midden- en Oost-Europa in 2004 was iedereen euforisch: het betekende het definitieve einde van de Koude Oorlog. De toetreding in 2007 van Roemenië en Bulgarije was pure geopolitiek. Die landen voldeden niet aan alle criteria, maar de EU wilde ze erbij hebben.

„Met ons is strenger onderhandeld. Er kwamen nieuwe eisen op het gebied van rechterlijke macht en grondrechten. We hebben nog twee jaar onder extra toezicht gestaan. Vergeet niet dat wij straks de eerste nieuwe lidstaat zullen zijn waar recent nog een oorlog is uitgevochten. Hier zijn hele steden verwoest en 15.000 doden gevallen. Ik zeg dat niet om zielig te doen maar om aan te geven welke extra problemen er waren: verzoening, wederopbouw, het Joegoslavië-tribunaal.

„Nu wij lid worden is niemand euforisch. Hier niet en in Europa niet. Het lidmaatschap betekent niet het einde van onze problemen. Maar het zal ons wel meer stabiliteit en veiligheid geven. Dit is een land waar mensen zonder te emigreren vijf generaties lang in een ander land gestorven zijn dan waarin ze geboren werden. [Tot 1918 in de Habsburgse monarchie, vervolgens het koninkrijk Joegoslavië tot 1941, daarna de fascistische Onafhankelijke Staat Kroatië, gevolgd door de communistische Joegoslavische Federatie tot 1991, en ten slotte het onafhankelijke Kroatië.] Zelfs mijn dochter van 27 is in een ander land geboren. In zo’n land zijn betrouwbaarheid van instituties en stabiliteit echt heel belangrijk. Het geeft een beetje veiligheid, een betere context.

„De Nobelprijs is heel belangrijk. Ik vind ook echt dat de EU hem verdiend heeft. Wie daar cynisch over is, moet zich realiseren dat die prijs niet voor ons is maar voor de grondleggers van de Europese eenheid. Mensen die na eeuwen van vreselijke oorlogen – in het bijzonder de twee wereldoorlogen – iets uitzonderlijks bedacht hebben. Politiek en organisatorisch het beste idee dat de mensheid ooit heeft bedacht: landen laten samenwerken die eeuwenlang op voet van oorlog hadden geleefd. Etnische, religieuze, economische en politieke aartsvijanden.

„Die mensen hebben elkaar weten te vinden. De founding fathers van de Verenigde Staten van Amerika zijn het enige andere voorbeeld dat ik kan bedenken. De grondleggers van de EU hebben een manier gevonden om oorlog uit te bannen en die manier werkt nog altijd, lang na hun dood. Deze prijs is voor hen en voor hun idee. Wij moeten nog maar bewijzen dat we in hun schaduw kunnen staan.”