Kaakproblemen door een slecht passend mondstuk

12-01-2003 Ambt Delden / Recreatieplas Grasbroek. Duiker Roy Grimberg van de Enschedese duikvereniging C-dive tijdens zijn ijsduik onder het 7 cm dikke ijs. Voor twee duikers, waarvan een aan een touw van 50 meter wordt vastgehouden door een duiker op de kant, is het een kick om de ijsvloer aan de onderkant te bekijken. ©foto eric brinkhorst

Veel beginnende duikers krijgen flinke pijn in hun kaakgewricht. Dat komt vooral door de slechte pasvorm van het mondstuk waardoor ze lucht binnenkrijgen uit de persluchtcilinder op hun rug.

Dat blijkt uit een recent gepubliceerd artikel van Turkse onderzoekers. Zij zagen dat 14 van de 97 mensen die een duikersopleiding volgden ernstige kaakgewrichtsklachten kregen, zoals hevige krampen in hun kaakspieren en soms aanhoudende pijn in het kaakgewricht. Veel anderen klaagden ook over spierpijn in hun kaakspieren. Pijn door verhoogde spierspanning in de kaken, vermoeide kaken en spieren is daarmee een veelvoorkomende klacht bij onervaren duikers (Journal of Craniofacial Surgery, november).

Berucht zijn ook de kaakgewrichtsklachten bij beroepsduikers die langdurig in koud water werken. De functie van de lippen vermindert door het koude water waardoor de kaken meer kracht moeten uitoefenen om het mondstuk op zijn plaats te houden.

De commercieel verkrijgbare confectiemondstukken van de duikuitrusting lijken de grote boosdoener. Hoewel ook bekend is dat kaakgewrichtsklachten vaak meerdere oorzaken hebben. Tandenknarsen en psychologische stress leiden ook vaak tot slecht functioneren van het kaakgewricht en de spieren daaromheen.

Verreweg de meeste van de 14 duikers met de ernstige kaakgewrichtsklachten uit het Turkse onderzoek knapten behoorlijk op toen ze naast gerichte therapie ook een op maat gemaakt mondstuk gingen gebruiken.

De gewone confectiemondstukken bestaan meestal uit een zachte kunststofplaat die de lippen omsluit, met een bijtplaat die de duiker tussen de tanden moet klemmen. Meestal staat bij een dergelijk mondstuk de onderkaak in een verkeerde, gedwongen voorwaartse, positie waardoor dit kaakdeel en de kauwspieren onjuist worden belast. Wie met zo’n uitrusting drie tot vijf uur per dag duikt kan klachten krijgen.

Tot nu toe was vooral van professionele duikers die langere perioden onder water doorbrengen bekend dat ze kaakgewrichtsklachten konden krijgen van hun duikuitrusting. Voor amateurduikers leek het waarschijnlijker dat al bestaande klachten in en rond het kaakgewricht werden verergerd door het dragen van dergelijke mondstukken. Maar uit dit eerste grote onderzoek onder amateurduikers is waarschijnlijk geworden dat ook mensen zonder beginklachten ook makkelijk kaakgewrichtsproblemen kunnen krijgen.

M.A.J. Eijkman

    • M.A.J. Eijkman