'Inbraken voorkom je met goede sloten, niet met agenten'

Anti-inbraaktips zijn nuttiger dan meer blauw op straat, zegt criminoloog Jan van Dijk. En: „Goede preventie is goedkoper en effectiever dan strenger straffen.”

Anti-inbraakstrips, alarmsystemen en goede sloten winnen het van méér agenten op straat en strengere straffen achteraf. Het voorkómen van inbraak door goede beveiliging blijkt zowel goedkoper als effectiever om criminaliteit te bestrijden.

Dat is de conclusie van criminoloog en hoogleraar victimologie Jan van Dijk, na jarenlang internationaal onderzoek naar inbraken en het beveiligingsniveau van woningen. Van Dijk hield vrijdag zijn afscheidsrede als hoogleraar van de Universiteit van Tilburg. „Het extra geld dat dit kabinet voor blauw op straat uittrekt, is weggegooid geld. Net zoals er hard tegenaan gaan met straffen geen zin heeft”, zegt hij.

Je spullen beschermen maakt de kans dat iemand ze steelt kleiner. Is dat niet logisch?

„Het bijzondere is dat de algehele criminaliteit daalt door betere preventie. Mensen denken vaak: ik kan mijn huis wel beveiligen, maar dan gaan de boeven gewoon naar de buren. Die stelling hebben we weerlegd. Als het te lastig wordt om in te breken, houden de criminelen ermee op. Er is dan ook geen overloop naar andere soorten misdrijven.”

Van Dijk deed van 2004 tot 2010 onderzoek in acht westerse landen naar de aantallen misdrijven en de kwaliteit van de beveiliging, onder andere van auto’s en huizen. In landen waar de beveiliging in die tijd verbeterde, was tegelijk een sterke daling te zien van het aantal autodiefstallen en inbraken. Terwijl de criminaliteit in landen die geen of amper anti-inbraakbeleid voerden wel steeg.

Waarom doen overheden daar niet meer mee?

„We weten dit al twintig jaar, maar er bestaat een grote kloof tussen de kennis over wat werkt tegen criminaliteit en wat mensen ideologisch het liefste doen. Wereldwijd is het onderbuikgevoel gewoon dat je inbrekers graag afstraft. De lekencriminologie staat hier ver af van de wetenschap.”

De criminaliteitscijfers in Nederland zijn toch redelijk laag?

„Het kan beter en het moet ook beter. Want de dalingen die we afgelopen jaren zagen, zijn maar tijdelijk. Jongeren vinden altijd weer nieuwe technieken om de modernste beveiliging te omzeilen. Het aantal autodiefstallen stijgt sinds drie jaar alweer. In Nederland, maar in Duitsland zie je precies hetzelfde gebeuren. De beveiligingstechnieken van nu zitten aan het einde van hun bereik.”

Je kunt ook zeggen: iedereen is zélf verantwoordelijk voor zijn spullen. Waarom vindt u zulke preventie een overheidstaak?

„Als je dit aan de markt overlaat, loop je achter de feiten aan. Voordat burgers beseffen dat de criminaliteitscijfers weer stijgen, ben je jaren verder. Pas als er eens bij hun naaste buren wordt ingebroken, ondernemen ze iets.”

    • Annemarie Kas