De scheidsrechter: een kleine vermaning roept al agressie op

Voetbalgeweld bezien door een speler, een trainer, een scheidsrechter, een grensrechter en bestuurders.

Foto Olivier Middendorp

Hans van der Liet (43) uit Amstelveen, scheidsrechter sinds 1993 en voorzitter van de Scheidsrechters Vereniging Amsterdam (SVA)

‘Hoe cru het ook klinkt, dit moest een keer met een dode eindigen. Te veel scheidsrechters en grensrechters krijgen slaag, gelukkig in de meeste gevallen zonder letsel. De situatie is mede de reden dat ik alleen nog bij mijn eigen club RKAVIC in Amstelveen fluit. Ik heb geen zin meer naar Den Helder te rijden om me een middagje te laten uitschelden.

„Zelf mag ik van geluk spreken, ik ben nooit geschopt en geslagen. Wel lopen spelers soms opzettelijk tegen je aan in de hoop dat je valt. Of je krijgt een duw omdat iemand het niet eens is met je beslissing. Een paar weken geleden ben ik in mijn gezicht gespuugd. De dader had dat een minuut eerder bij zijn tegenstander gedaan en gaf mij na de rode kaart dezelfde behandeling. Deze jongen had bij de KNVB al een strafblad van hier tot ginder en is voor het leven geschorst.

„Wat je voelt als iemand je bespuugt, is intense woede. Je hebt zin iets terug te doen. Het is de taak van de scheidsrechter dat gevoel in bedwang te houden.

„Als voorzitter van de SVA hoor ik de gekste dingen. Laatst zijn twee jonge scheidsrechters gemolesteerd, kerels van in de dertig. Eén van hen kreeg een keiharde klap in zijn nek van een keeper na een rode kaart. De dader was aanvoerder en is mede wegens zijn voorbeeldfunctie voor het leven geschorst. Het is te belachelijk voor woorden dat de KNVB heeft afgeschaft elke twee weken een lijst te publiceren van schorsingen met naam en toenaam.

„De bond doet een heleboel, maar niet voldoende. Kern van het probleem is de geringe betrokkenheid van clubbestuurders. Ze nemen te weinig verantwoordelijkheid en zijn niet weerbaar genoeg. We moeten potentiële boeven herkennen voordat het te laat is. Een bestuur kan zeggen: jij gedraagt je zo gek, als dat niet verandert, royeren we je en ga je maar klaverjassen. Maar niet iedereen heeft kinderpsychologen als elftalleiders bij de jeugd, zoals ASV Arsenal in Amsterdam. Zeker bij kleine clubs weten bestuurders vaak van toeten noch blazen.

„Het gedrag van jeugdspelers heeft vooral te maken met ouders. Ik floot onlangs een wedstrijd van twaalfjarigen. Twee knaapjes liggen op de grond, eentje wordt opgeraapt door een ploeggenoot die zegt: je mag hem slaan, hoor! Te gek voor woorden. Hoe komt iemand erbij dat gedrag te vertonen? Sommige ouders zullen zeggen: doe normaal of ik haal je eruit. Anderen gooien olie op het vuur en mekkeren mee.

„Feit is dat veel daders van molestaties een Marokkaanse achtergrond hebben. Het zuidelijke temperament werkt positief en negatief. Het zijn heel gedreven, voor dit niveau briljante voetballers. Aardige jongens ook, maar op het veld zetten ze de knop om. Negen van de tien hebben een extreem probleem met correctie. Een kleine vermaning, hoe vriendelijk ook, roept agressie op, verbaal en fysiek. Ik wil niet generaliseren, maar een Nederlander accepteert dat sneller.

„De allochtone clubs missen vaak een sociaal vangnet. Begeleiders doen weinig om te zorgen dat hun voetballers niet over de schreef gaan. Ook medespelers zijn minder bereid iemand aan te spreken op zijn gedrag, zeker als het openlijk moet. En zelfdiscipline zal altijd wel een illusie blijven, welke afkomst een speler ook heeft.

„Scheidsrechters zijn niet bang, wel bezorgd. Elk jaar krijgen we een paar honderd scheidsrechters minder. Als het zo doorgaat heeft over tien jaar alleen de top van het amateurvoetbal nog scheidsrechters van de KNVB. Ik vind het acht van de tien keer nog heel leuk: de combinatie van fysiek en intelligentie, het beslissen in een split second, het goed begeleiden van twee keer drie kwartier oorlog. En heel af en toe stappen twee ploegen tevreden van het veld. Dat is het ultieme.

„Ik heb nog steeds te veel de neiging als docent op te treden. Dan kun je aan de gang blijven, want spelers kennen de meest basale regels soms niet eens. Misschien moeten we overwegen net als voor scheidsrechters een spelregeltest verplicht te stellen. Het zou bijdragen aan acceptatie in het veld en een oplossing voor het geweld. Want als je totaal geen benul hebt van verkeersregels, stap je toch ook niet in een auto?”

    • Bas Blokker
    • Michiel Dekker
    • Brian van der Bol