7 × tuinlezen ×

kiest de zeven beste tuinboeken van het jaar.

Het afgelopen jaar bracht een vracht aan tuinboeken, waarin drie hoofdtrends onmiddellijk opvallen: groen, wild en flink wat fleur, oftewel: veel aandacht voor de ecologische moestuin-met-siertuin, keurige gazons gaan voorzichtig verwilderen, en bloemcombinaties van roze, lila en paars met rood en oranje zijn weer de rigueur. We selecteerden zeven favoriete titels, waarbij we voorbijgaan aan ‘tuinkookboeken’ met slechts één korrel compost erin.

1. Bijen op het kantoordak

Gesteund door zoon James laat de Iers/Engelse ex-legerkolonel en ecologisch techneut Dick Strawbridge zien hoe leuk groen leven is. Het enthousiasme van het ondernemende duo werkt aanstekelijk, dus voor u het weet spit u de siertuin om voor een aardpeerbed! Kippen in een vinextuin? Bijen op het kantoordak? Andijvie aan de balkonmuur? Dick en James helpen ons. Hulde. (Overleven op je eigen km²

Dick & James Strawbridge, uitg. Fontaine, €29,95)

2. Schilderen met Oudolf

Voor iedereen die verder wil gaan dan lukraak wat tuincentrumplantjes in een perk kwakken, toont Nederlands bekendste, hedendaagse tuinarchitect in deze heruitgave (van 2000) hoe het ook kan. Oudolf maakt droomtuinen, om doorheen te dwalen of languit in te gaan liggen. Op overzichtelijke wijze legt hij uit hoe hij naar vorm en kleur kijkt, en presenteert wondermooie plantcombinaties. Dat doet hij met de verve van een schilder, soms in brede streken, dan weer aangetipt met een fijn penseel. Als wij mensen planten konden horen, weerklonk uit dit boek een subtiele symfonie. (Ontwerpen met planten, Piet Oudolf, uitg. Terra/Lannoo €39,99)

3. Moeder Natuur

De Oostenrijkse boerenzoon Sepp Holzer kwam in 1962 van de landbouwschool, nam het bedrijf van zijn ouders over en gooide meteen het roer om: hij wilde natuurlijk beheer, gezonde flora en fauna én goede opbrengsten. Tegen ieders verwachting in creëerde Holzer een winstgevend paradijs. Daarbij paste hij ongemerkt zienswijzen uit de permacultuur toe, een land- en tuinbouwmethode die een duurzaam, harmonisch samenleven met Moeder Natuur voorstaat. Permacultuur wint ook in Nederland razendsnel aan populariteit, dus is dit rijk geïllustreerde boek van een praktijkman pur sang uitermate welkom. De recalcitrante agrariër Holzer – in Oostenrijk ‘boerenrebel’ genoemd, vanwege zijn verzet tegen onnodige regelgeving – werpt zich op landschapsarchitectuur, verhoogde bedden, watertuinen, probleemplanten, oude plantenrassen, fruit enten en paddestoelen kweken. Veel hiervan is universeel toepasbaar, óók in drie balkonbakken of een vierkante metertuin. (Holzer’s permacultuur, Sepp Holzer, uitg. Jan van Arkel, €19,95)

4. Praktische tijdreis voor 12+

Ach, was dit inzichtelijke, aantrekkelijke werkje maar veel eerder verschenen! Voor lezers/tuiniers vanaf twaalf jaar behandelen de auteurs geschiedenis van de aarde, van de eerste levensvormen tot tegenwoordige flora en fauna. Het gaat over dinosauriërs en pissebedden, over jagers en landbouwers, over ontdekkingsreizen en wat er eigenlijk gebeurde langs de Zijderoute. Dit alles wordt inventief in verband gebracht met het praktische heden, zoals de kwesties ‘welke tuingrond heb ik?’ of ‘is gen-food nu goed of fout?’ Tjonge, wat een leuk boek. Lezen en ‘handen-uit-de-mouwen’ tegelijk. (Tijdreis in je eigen tuin, Bram Wolthoorn & Roger Klaassen, uitg. KNNV €18,95)

5. Harig knopkruid

Sinds eeuwen behoren Vlamingen en Nederlanders tot de groenteboeren van West-Europa. We ontwikkelden en verhandelden de ene na de andere variëteit en stoomden zo op naar een mooi sortiment. Dat we daarbij doorsloegen, en vergaten om smakelijke soorten te handhaven of wildere types op hun merites te beoordelen, wordt rechtgezet door de Vlaamse tv-presentator en groenauteur Jean Vanhoof. In De andere groenten vertelt hij over herkomst, teelwijze en toepassing van oude gewassen en kruiden. Als voormalig natuurwinkelier ken ik kardoen, kliswortel en bladmosterd sinds jaar en dag, maar heb ik er al lezend weer van gesmuld, net als van eeuwig moes, ijskruid en brave Hendrik. En kijk eens: ook teunisbloem, harig knopkruid en gekroonde ganzenbloem zijn eetbaar. Dat wordt het wilde bloemenbed plunderen! (De andere groenten, Jean Vanhoof, uitg. Lannoo, €29,99)

6. Stelen met hockeykuiten

Onder het motto ‘laat de plant het werk doen’ bespreekt de ex-kweker uit Dieren, tevens medesamensteller van de Tuinscheurkalender, onze moderne zucht naar een wildere tuin. Maar, weerklinkt de waarschuwing: ‘verwilderen is niet verwaarlozen’. Van de Kaa kan zich verschrikkelijk goed inleven in wat ons tuiniers beroert. Dat levert wijze, geestige of berispende stukjes op. Zo fulmineert hij tegen massale bestrijding van de mier („Wat doet een mier in ’s hemelsnaam voor kwaad? Plast hij in uw brievenbus?”) en betuigt zijn liefde voor de elegante, wilde narcis (Narcissus pseudonarcissus) ten faveure van n’importe welke moderne soort die „lijdt aan obesitas en stelen als hockeykuiten heeft”. Dit is Romke van de Kaa ten voeten uit: een nuchter verteller die de tuincultuur, zijn lezers en zichzelf graag op de hak neemt, maar ons tegelijkertijd uit de bron van zijn kennis laat drinken. (Verwilderen, Romke van de Kaa, uitg. Atlas Contact, €24,95)

7. No-nonsense romantica

Geblondeerd piekhaar, diepe lachrimpels en een mollig accent. De Britse Carol Klein (Manchester, 1945, ex-tekendocent) toog dertig jaar geleden naar Glebe Cottage in landelijk Devon, waar ze haar gelijknamige tuin en succesvolle kwekerij startte, nadat ze er eerst alle betonpaden met een pikhouweel aan gort sloeg en afvoerde. In een kruiwagen. No-nonsense en barstend van de energie is Klein ook een pragmatisch romantica, die zich verliest in kleurcombinaties van zomerbloeiers of juichend vaste planten vermeerdert. Favourite Plants is de opgefriste heruitgave van haar debuut Plant Personalities (2004), waarin Klein favoriete planten als persoonlijkheden ten tonele voert, onder meer als planten-die-hetaltijd-doen (bread-and-butter plants), ongenode gasten (gatecrashers), elegante verleiders (seductive sophisticates) en drama queens.

Wow! Wat een boek vol schoonheid, mede dankzij Jonathan Buckley’s verrukkelijke fotografie. (Carol Klein’s Favourite Plants (Engelstalig), Carol Klein, uitg. Mitchell Beazley/ Octopus, £16,99 (ca. €21))

Alma Huisken beheert de biologisch-dynamische moestuin De Groene Luwte in het Groningse Molenrij. Samen met Doortje Stellwagen publiceerde zij dit jaar het lijvige moestuinkookboek Met mest en vork.

    • Alma Huisken