Zwaarmoedige talentontwikkeling

Vanavond begint de reeks One Night Stands. De korte films, die jonge filmmakers een kans geven, staan onder druk door de bezuinigingen.

De dreigende housebeat in de verte kondigt het drama al aan. Vier jongeren op weg naar een dancefestival. Eén van hen gaat het niet navertellen.

Bowy is binnen is vanavond de eerste film in de reeks One Night Stands. Het is ook meteen de beste van de acht. Verrassende vormgeving, actueel thema. En het is aangrijpend: die jonge levens, zomaar verwoest. Buitendien bevat de film twee sterren van morgen: Reinout Scholten van Aschat en Sallie Harmsen.

Je ziet de festivalgangers op pad gaan. Kleine dingen die niet lekker lopen: een verliefd stelletje en een vriendin van vroeger. Insidegrappen van vroeger die niet meer aankomen, lekker pijnlijk. Ongelijkheid: de ene vriendin is fotomodel geworden, de ander werkt in een callcenter. De jongen heeft trouwens ook een vriend van vroeger: pillenslikkend feestbeest Bowy. Maar Bowy is al binnen.

Naast het ongemak van vrienden van vroeger gaat Bowy is binnen ook over hoe sociale media en tv het beeld van een ramp vertekenen. De personages worden door Twitter onmiddellijk gemerkt als held, schoft en slachtoffer. Maar slachtoffers dragen ook schuld, de held koopt niets voor zijn heldenstatus. En de schoft was geen schoft, maar gewoon een beetje dom. Eigenlijk deden ze maar wat.

Een van de regievondsten: net als in een documentaire geven de hoofdrolspelers achteraf commentaar op wat gebeurd is. Dat is op zich niet nieuw, maar regisseuse Anniëlle Webster laat die pratende hoofden voornamelijk zwijgen. Ze toont de shots die er normaal worden uitgesneden: rondkijken, aan het haar peuteren, het even niet meer weten.

One Night Stands is een jaarlijkse reeks televisiefilms van een klein uur, mede bedoeld om beginnende regisseurs uren te laten maken. Marina Blok, hoofd drama van de NTR: „De serie is zeven jaar geleden opgezet uit idealisme. Om mensen die net van de filmacademie komen een kans te geven. En dat werkt: zes van de acht regisseurs blijft daarna films maken.” Blok noemt wat namen die bij de serie zijn begonnen: Michiel van Erp, Mark de Cloe, Arne Toonen, Mischa Kamp, David Lammers.

Talentontwikkeling: belangrijk, maar ook kwetsbaar. One Nights Stands kosten 265.000 euro per stuk, samen 2.1 miljoen per jaar. Dit wordt gedragen door drie omroepen, NTR, VPRO en VARA en drie overheidsfondsen: het Mediafonds, het Filmfonds en het COBO Fonds. De eerste wordt opgeheven en de andere twee gekort. Ook de publieke omroep moet stevig inleveren. Blijft de serie bestaan? Blok: „We hopen van wel. Er komt in ieder geval een achtste serie. Daarna gaan we in inkrimpen, van acht naar zes films per jaar.”

Het peil van de reeks ligt hoog. Drie goed, drie voldoende, twee matig. Veel goede ambachtslieden, goed in het scheppen van sfeer en inzoomen op treffende details. De norm is Hollands herfstrealisme. Kale bomen, flatgebouwen, zwijgende mannen. Dat laatste is wel een probleem: je kunt wel veel shots van veelbetekenend zwijgen laten zien, maar dan kun je niet zoveel verhaal kwijt. En op den duur gaat het vervelen, die gesloten, dadenloze tobbers.

Zwaarmoedige verhalen voor bij de centrale verwarming. Hoe komt het dat deze One Night Stands zo somber zijn? Blok: „Ik denk dat het de leeftijd is. Dit zijn jonge regisseurs, die willen diepe, existentiële problemen aan de kaak stellen.”

Een uitzondering in de bewolkte reeks is Ballast, een lichtvoetige bruiloftskomedie, een romantische komedie in de sfeer van Alles is liefde. Alleen al een aangename verrassing omdat dit de enige komedie is. En omdat de film gewoon een duidelijk verhaal vertelt, terwijl de andere films meer sfeerimpressies zijn.

Hier geen kale bomen en flats, maar lekker buiten in het groen op een zonnige hippieboerderij met bekende mensen in mooie kleren: Birgit Schuurman, Isa Hoes, Kitty Courbois. Ook geen gezwijg, ze zeggen gewoon wat ze dwarszit. Eén bezwaar: de film lijkt op een synopsis van een langere film. De vele personages en problemen worden geïntroduceerd en dan is het al weer voorbij. Deze kijker had wel wat langer op die bruiloft willen blijven. Maar dat is een beter gevoel dan dat je na een half uur al op je telefoon gaat zitten kijken, zoals bij de andere films.

One Night Stands: Bowy is binnenVanavond, Ned 2, 23.15 uur. Andere zeven delen: iedere vrijdag, dezelfde tijd.