Veel jongeren met een strafblad kunnen geen Verklaring Omtrent het Gedrag krijgen

Nederland, Amsterdam, 11-02-2006, Cartoon protest op de Dam in Amsterdam. Een agent kreeg het even benauwd toen een groep jongeren hem omsingelden terwijl hij een arrestant in bedwang probeerde te houden. Te hulp geschoten agenten joegen de jongeren uiteen. Ongeveer 300 demonstranten betoogden op de Dam, de bedoeling was een stil protest maar al gauw werden er leuzen geschreeuwd en een Deense vlag vertrapt en verbrand. Een groepje van zo'n 50 jongeren renden de Nieuwendijk in en trokken daar winkel uitstallingen om, een camera man kreeg trappen. foto: Taco van der Eb/ Hollandse Hoogte Amsterdam, The Netherlands, 11-02-2006, cartoon protests in the centre of Amsterdam. Some 300 demonstrators started peacefully, it sahould have become a silent demonstration but soon the crowd started shouting. The elderly prayed on the square 'de Dam', after the demonstration some 50 jongsters started rioting in the shopping streets around the square. A police officer arrests one off the boys that was rioting in the streets, tension grew while the officer was alone and some 15 jongsters started provocing him foto: Taco van der Eb/ Hollandse Hoogte Taco van der Eb/Hollandse Hoogte

De aanleiding

Jongeren met een strafblad kunnen in het vervolg sneller een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) krijgen. In plaats van na vier jaar komen zij nu na twee jaar weer in aanmerking voor deze verklaring, werd vorige week donderdag bekend . SP-Kamerlid Nine Kooiman maakte zich hier hard voor. „Volgens haar vragen steeds meer werkgevers om een verklaring van goed gedrag, terwijl die voor jongeren met een strafblad pas vier jaar na de confrontatie met justitie weer wordt afgegeven”, schreef NU.nl. Ook Gert-Jan Segers van de ChristenUnie is blij met de nieuwe verjaringstermijn. Het ANP tekende op 29 november uit zijn mond op: ,,Nu kunnen veel jongeren die in het verleden in aanraking zijn geweest met justitie vaak geen VOG krijgen. Het weigeren van een VOG staat echter vaak niet in verhouding tot het vergrijp. Zo kan een vermogensdelict tijdens de tienertijd leiden tot het weigeren van een VOG voor een stage in de kinderopvang of in de zorg.” Is het inderdaad zo dat veel jongeren met een strafblad geen VOG kunnen krijgen?

En, klopt het?

De dienst Justis van het ministerie van Veiligheid en Justitie beoordeelt of iemand een Verklaring Omtrent het Gedrag kan krijgen of niet. Als je een verklaring krijgt betekent het dat je geen strafbare feiten hebt gepleegd die negatief van invloed kunnen zijn op een beoogde baan of voor vrijwilligerswerk dat iemand wil gaan doen. De terugkijktermijn was sinds het instellen van de VOG in april 2004 voor zowel jongeren (onder 18 jaar) als volwassenen even lang: 4 jaar. Voor jongeren is die terugkijktermijn nu teruggebracht naar 2 jaar.

In een Kamerbrief van juli 2011 schreef staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) dat in 2004 200.000 mensen een Verklaring Omtrent het Gedrag aanvroegen. In 2010 was dat gestegen naar 500.000 aanvragen. Recentere cijfers zijn niet voorhanden, en woordvoerder Jaap Oosterveer laat weten dat hij niet speciaal voor next.checkt nieuwe cijfers op gaat vragen. Maar ook uit deze summiere cijfers blijkt dat het aantal aanvragen de laatste jaren stevig is gegroeid.

Dat is niet verwonderlijk, vertelt Oosterveer. Sinds de invoering van de VOG is het aantal beroepen waarbij werkgevers wordt aangeraden bij hun toekomstig werknemers om een VOG te vragen namelijk gestegen. Na enkele affaires rond geweldpleging door taxichauffeurs moeten zij er ook een aanvragen en ophef rondom zedenzaken bij kinderdagverblijven heeft het aantal VOG’s uit die hoek flink doen stijgen. Ook adviseert het ministerie om ook voor steeds meer vrijwilligersfuncties, bijvoorbeeld bij de scouting, een VOG te laten aanvragen.

Van de 500.000 aanvragen voor een VOG in 2010 waren er „ruim 15.500” voor een jeugdig persoon, staat te lezen in de Factsheet Verklaring Omtrent Gedrag die het ministerie maakte. Bij slechts 0,04 procent daarvan, 63 gevallen, werd de VOG afgewezen. Het is dus niet zo dat ,,veel jongeren die in het verleden in aanraking zijn geweest met justitie vaak geen VOG kunnen krijgen.” Van het totaal aantal aanvragen, inclusief die voor volwassenen, werd 0,75 procent afgewezen.

Een aanvraag voor een VOG wordt niet zomaar afgewezen als iemand een strafblad heeft. ,,Justis maakt een gewogen beslissing want het is een zware maatregel”, zegt Oosterveer. De naam van de aanvrager wordt door een database met alle justitiële gegevens gehaald. Oosterveer: ,,Als er geen hit is, dan krijg je direct een VOG. Maar als er wel een hit is, wordt het meer maatwerk want ze kijken vervolgens handmatig of de overtreding mogelijk van invloed kan zijn op de functie die de aanvrager gaat uitoefenen.” Als een taxichauffeur een strafblad heeft voor rijden onder invloed of geweldpleging, dan krijgt hij hoogstwaarschijnlijk geen VOG. ,,Maar voor iemand die in de kinderopvang aan het werk wil hoeft rijden onder invloed geen belemmering te vormen”, zegt Oosterveer. Het voorbeeld dat Gert-Jan Segers tegen NU.nl noemde is dus niet helemaal zuiver. Als iemand een keer een vermogensdelict zoals winkeldiefstal heeft gepleegd betekent dat niet dat hij of zij geen stage in de kinderopvang kan doen. Oosterveer: „Maar als die persoon een gewapende overval heeft gepleegd of als die persoon bij de kinderopvang een financiële taak uit gaat oefenen wordt het een ander verhaal.”

Conclusie

Het aantal aanvragen voor een Verklaring Omtrent Gedrag is van 200.000 in 2004 gestegen naar 500.000 in 2010. Inderdaad een flinke stijging, zoals Kooiman beweerde. Van de 500.000 aanvragen in 2010 kwamen er 15.500 van jongeren. Maar slechts 63 van deze aanvragen, 0,04 procent, werd geweigerd. Segers bewering dat ,,veel jongeren die in het verleden in aanraking zijn geweest met justitie vaak geen VOG kunnen krijgen” is dus nogal overdreven. Ook het voorbeeld dat hij daarna noemde is ongelukkig. Als iemand een vermogensdelict pleegt en daarvoor een strafblad krijgt, is het alleen in uitzonderlijke gevallen zo dat die persoon geen VOG voor een stage in de kinderopvang kan krijgen. Wij beoordelen de uitspraken van Segers daarom als grotendeels onwaar.

    • Laura Wismans