Valery Gergjev glorieert met Sjostakovitsj

Valery Gergjev Rotterdams Philharmonisch Orkest. Gehoord: 6/12 De Doelen Rotterdam. Herh: 7, 8/12

Voor het eerst sinds zijn afscheid in 2008, na dertien jaar chefschap bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest, is Valery Gergjev terug voor een regulier concert. De ‘eredirigent’ was natuurlijk wel vaak aanwezig op zijn Gergjev Festival, maar minder frequent dan vroeger. Door de halvering van de subsidie van het festival, dreigde de vroeger zo vanzelfsprekende Gergjev in Rotterdam een zeldzaam fenomeen te worden. Maar de kern van het Gergjev Festival is gered, ten koste van de randprogrammering. De komende drie jaar treedt Gergjev telkens drie keer op, is gisteren afgesproken.

Het nu voortreffelijk gespeelde Sjostakovitsj-programma herinnert aan glorieuze tijden. Janine Jansen, soliste in het Tweede vioolconcert, gaf onder Gergjev fenomenale uitvoeringen van de vioolconcerten van Bruch en Tsjaikovski. Ze zet Sjostakovitsj onder hoogspanning met een verbazingwekkende drive en felle pizzicati, alsof ze haar viool aanvalt. Langzame passages, zoals het elegische duet met de klarinettist, krijgen een weergaloos indringende intensiteit. Het slotdeel is flitsend en spetterend spektakel.

De verpletterende Vierde symfonie, die Gergjev in 2002 in De Doelen dirigeerde met het Rotterdams Philharmonisch plus het orkest van zijn Mariinski Opera in Sint Petersburg, gaat nu met het Rotterdamse orkest in de grootst mogelijke bezetting. Gergjev ziet het omstreden stuk uit 1935-36 als het voorvoelen van de Tweede Wereldoorlog. Snoeiharde, krijsende en gierend chaos, een schrikwekkende opmars naar de dood, een satanische apocalyps, eindigend met maximaal geladen stilte.