Tweede studie kan nu nóg niet

Het is een misverstand dat de PvdA en de VVD nu echt een tweede studie mogelijk maken, vinden Lisa Westerveld en János Betkó.

‘VVD en PvdA willen tweede studie gratis houden’, kopt nrc.nl woensdag. Het artikel weet te vertellen dat er enkele jaren geleden een convenant is gesloten tussen het ministerie van Onderwijs, de koepelorganisaties in het hoger onderwijs en de studentenorganisaties. Hierin is afgesproken dat studenten die twee studies tegelijk doen maar één keer collegegeld hoeven te betalen. Deze afspraak zou gelden tot het collegejaar 2012/2013.

Dit is slechts het halve verhaal.

Enkele jaren geleden heeft de toenmalig onderwijsminister Plasterk (PvdA) de HBO-raad, universiteitenvereniging VSNU en de studentenorganisaties om tafel gezet om een nieuw model te ontwerpen voor de bekostiging van het hoger onderwijs. Zouden zij er samen uitkomen, dan nam de minister het in het geheel over, beloofde hij. De voorwaarde was wel dat het rijk slechts een bachelor en een master zou bekostigen. Met alle partijen is toen afgesproken dat studenten die gedurende hun eerste studie zouden beginnen aan een tweede, het wettelijk collegegeld zouden betalen. „Indien een student het getuigschrift behaalt, maar tegelijkertijd nog bezig is met het volgen van een tweede opleiding blijft het recht op inschrijving tegen wettelijk collegegeld behouden”, aldus het convenant 2007.

Het wettelijk collegegeld ligt op ruim 1.700 euro. Het instellingscollegegeld kan daarentegen oplopen tot tienduizenden euro’s per jaar. De afspraak was dat ambitieuze studenten die twee studies wilden volgen, zich in de laatste maanden van hun eerste studie zouden kunnen inschrijven voor een nieuwe studie. Op deze manier bleef de weg vrij om twee studies achter elkaar te volgen zonder tienduizenden euro’s extra.

Vervolgens bedankte de minister de organisaties. Hij nam het hele model over, behalve deze bepaling. Dit leverde hem kritiek op, zowel bij de onderhandelingspartijen als in de Tweede Kamer. Overigens kan elke hogeronderwijsinstelling zelf besluiten om geen instellingscollegegeld te vragen en zich te houden aan het convenant, dat getekend is namens de koepelorganisaties. Hiervoor is geen goedkeuring van de minster nodig. Gelukkig doen een aantal instellingen dit ook.

Het is een groot misverstand dat de VVD en de PvdA studenten tegemoet zouden komen door hen ‘gratis’ een tweede studie te laten volgen. In de praktijk is het nauwelijks mogelijk om twee studies te volgen. Twee studies tegelijk is zeer lastig, door aanwezigheidsverplichtingen, roosters, rendementsmaatregelen zoals het bindend studieadvies en de harde knip. Twee studies na elkaar volgen is door een eerdere regering onbetaalbaar gemaakt.

De nieuwe minister zou er goed aan doen dit weer recht te zetten en ambitieuze studenten die twee studies willen volgen alle ruimte te geven.

Lisa Westerveld en János Betkó zijn respectievelijk oud-voorzitter en oud-secretaris van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb).