Rutte onder vuur na exit van Verdaas

Premier Rutte zei eerder dat sobere bewindslieden zijn ploeg vullen. Toch stapt staatssecretaris Co Verdaas nu al op vanwege gedrag dat niet bij een publiek bestuurder past.

NOVUM47:CO VERDAAS:DEN HAAG;06DEC2012-Den Haag : 6 december 2012 Staatssecretaris Co Verdaas van Economische Zaken legt een verklaring af, in de perszaal op het ministerie, over zijn aftreden. Novum/rr/str.Roel Rozenburg Novum ROEL ROZENBURG

Beschadigend voor Co Verdaas zelf, voor de PvdA, het kabinet maar ook voor de politiek als geheel. Dat was gisteravond de breed getrokken conclusie in het Kamerdebat naar aanleiding van het snelle vertrek van staatssecretaris Verdaas (Economische Zaken, PvdA). Als gedeputeerde van Gelderland diende hij niet alleen onjuiste declaraties in, ook bestaan er twijfels of hij wel echt in Nijmegen woonde, zoals hij beweerde.

Premier Rutte gaf aan het eind van het debat zelf de reikwijdte aan van de affaire van de bewindsman die nog maar één maand en één dag in Rijksdienst was. „Als er één iemand verantwoordelijk voor is, dan ben ik dat”, aldus Rutte, die na de formatie nog had gezegd zijn kabinetsploeg te hebben gevuld met ‘dreesiaanse’ dus sobere bewindslieden.

Die verantwoordelijkheid van Rutte werd gisteren door de oppositiepartijen op een pijnlijke manier ontleed. De formateur had een veel indringender gesprek met Verdaas moeten voeren. De PvdA’er zelf ontkende na het gesprek dat de declaraties aan de orde waren geweest. Dat was volgens de premier wel het geval, maar achter de nieuwe feiten was hij niet gekomen. Dat hij gedeclareerde reizen met zijn privé-auto eigenlijk niet had gemaakt, wist Rutte niet. „Als ik iets niet weet, kan ik daar ook niet naar vragen. Ik beschik niet over bovennatuurlijke gaven.”

Ook de eigenlijke woonplaats – als (Gelderse) gedeputeerde moet je na één jaar in de provincie wonen – was volgens Rutte niet bekend. Maar, zo vroeg de oppositie, dat Verdaas feitelijk in Zwolle (Overijssel) bij zijn partner woonde, had de premier kunnen weten. „Hij heeft in vier jaar tijd 735 ritten met de dienstauto naar Zwolle gemaakt. Deze detailinfo was al ruim voor de formatie bekend”, aldus D66-leider Alexander Pechtold.

Pechtold vroeg tot twee keer toe naar een dossier over de declaraties van Verdaas dat de provincie Gelderland tijdens de formatie naar Rutte zou hebben gestuurd. Pechtold zei bevestiging te hebben gekregen dat dat was gebeurd. Maar Rutte hield vol dat dat niet zo was. Hij had alleen informatie gekregen van „de leider van de PvdA”.

Rutte vond de 735 ritten van Verdaas geen argument om hem als staatssecretaris te laten afvallen. „Die zaak was toen in de provincie al afgekaart. Ik vind het principieel onjuist om daar als formateur nog een eigen weging aan te gaan geven.”

Volgens PVV-leider Geert Wilders had Rutte „een fraudeur” in zijn kabinetsploeg toegelaten die ook nog eens „de meest eervolle vorm van ontslag” had gekregen. Kon de premier dat niet veranderen in „de meest oneervolle” nadat Verdaas volgens Wilders „valsheid in geschrifte” had gepleegd? Rutte wilde geen oordeel geven over de handelswijze van Verdaas. Die had immers zelf „de zwaarste politieke consequentie” getrokken die mogelijk is. En dan stuit het hem tegen de borst om de afgetreden staatssecretaris alsnog een trap na te geven.

Aan het begin van de middag had Verdaas gisteren in een verklaring laten weten op te stappen. Het was een publicatie in de Volkskrant die het aftreden van Co Verdaas inluidde. In zijn verklaring gaf hij toe onjuiste declaraties te hebben ingediend. „Met de intentie de provincie niet te benadelen heb ik daarin, ook in de gevallen dat ik vanuit Zwolle reisde, aangegeven dat het een reis Nijmegen-Arnhem betrof.”

Het krantenartikel was voor Samsom aanleiding om Verdaas uitleg te vragen. Die won op zijn beurt juridisch advies in. Toen bleek zijn positie onhoudbaar. Samsom ontkende dat de snelheid van het formatieproces tot onnauwkeurige keuzes had geleid. De oppositie telde het vertrek van Verdaas op bij de andere startproblemen van het kabinet, zoals de inkomensafhankelijke zorgpremie. „Wij zijn vanaf het begin van de informatie met de bewindslieden bezig geweest. Langer dan bij welke formatie in het verleden dan ook.”

    • Derk Stokmans
    • Erik van der Walle