OM negeert Facebook bij rellen Haren

Justitie heeft geen onderzoek gedaan naar mogelijk opruiende Facebook-berichten van de tot nu toe 35 veroordeelde relschoppers in Haren. Dat blijkt uit onderzoek van deze krant.

De verdachten verklaarden tegen de politierechter dat ze zich op vrijdagavond 21 september in Haren hebben „laten meeslepen”. Niettemin zinspeelden sommigen van hen vooraf op Facebook al op een confrontatie met de politie. Dat wijst de database uit met 52.250 berichten van de inmiddels verwijderde Facebook-pagina over Project X Haren. Met hun Facebook-berichten maakten de verdachten zich mogelijk schuldig aan opruiing, oordelen strafrechtkenners.

De oproep van de burgemeester van Haren om niet te komen, sloegen relschoppers op Facebook welbewust in de wind. „Nou en? Komen doen we toch wel”, reageert een 20-jarige, tot werkstraf veroordeelde student verpleegkunde. Een 19-jarige veroordeelde C1000-medewerker over een samenscholingsverbod: „Als je met 1 groep van 100 man komt, kunnen ze eerst niks doen.” Een noodverordening schrikt de student evenmin af: „1312”, schrijft hij in hooligan-geheimtaal voor all cops are bastards.

Het justitieel onderzoek bleef beperkt tot strafbare feiten op de avond zelf. Oproepen van verdachten op Facebook en Twitter hebben voor de bewijsvoering in de rechtbank geen rol gespeeld. De politie heeft daar geen onderzoek naar gedaan, laat een woordvoerder van het Openbaar Ministerie desgevraagd weten. „Vanwege de omvang van de zaak ligt onze focus op strafbare feiten op de avond zelf. Opruiing vooraf is niet onderzocht en deze verdachten niet ten laste gelegd.”

Strafrechtdeskundigen betreuren dat. Een oproep vooraf, zegt emeritus hoogleraar Peter Tak, „kleurt” de openbare geweldpleging en maakt een hogere straf mogelijk. „Oproepen vallen met een beetje goede wil onder opruiing.” Henny Sackers, hoogleraar strafrecht voegt daaraan toe: „Het wekt de indruk dat we oproepen via Facebook en Twitter zien als Pietje Bell-gedrag.”

Opvallend is dat de politie in andere zaken wel gespitst is op strafwaardige tweets en Facebook-berichten. Zo kreeg een twitteraar die tijdens het WK voetbal in Zuid-Afrika opriep om te gaan rellen, een werkstraf van 100 uur wegens opruien in het openbaar.

Op 21 september veranderde Haren in een slagveld, nadat duizenden feestgangers waren afgekomen op een verjaardagsfeestje dat op Facebook was aangekondigd. De politie werd bekogeld, winkels werden geplunderd, auto’s in brand gestoken. Tot nu toe zijn 107 verdachten aangehouden voor de rellen. Van hen werden 35 veroordeeld voor openlijke geweldpleging, meestal met werkstraffen. Bijna alle relschoppers moeten een bijdrage storten in een speciaal schadefonds.

„Uitermate laag” noemt hoogleraar Tak deze straffen. Werkstraffen zijn hier niet op zijn plaats, vindt hij. Je moet daders, zegt hij, hun spullen afnemen: hun mobiele telefoon, hun iPad, computer, desnoods scooter of auto. Tak: „Ráák de mannen en vrouwen die hebben staan rellen in Haren. Dit is iets anders dan diefstal en mishandeling. Dit is oeverloze verveling, en het uitlokken van gezag en proberen de politie in het nauw te brengen. Dat is heel gevaarlijk. Dat moeten we veel harder aanpakken.”

In het nieuws: pagina 4-5