Niet uit te rekenen

December – consumptiemaand. Een rekenvraag: hoe groot is de ecologische voetafdruk van Kerstmis in Nederland?

Meten is weten – zo klinkt dat heel aantrekkelijk in eerste instantie. Of gaat het om warme gevoelens opwekken met getallen die nog het meeste doen denken aan lauwe boter? Want wat meten we dan? De cadeautjes, het extra bij elkaar op bezoek gaan, de verwarming een graadje hoger, het feesteten, kaarsjes aan of de extra drank. En dat is alleen nog maar de ‘buitenkant’. Wat te denken van het transport van alle extra spullen en onszelf, de slechte arbeidsomstandigheden elders, het virtuele water in de entrecote, de verborgen kinderarbeid, de CO2 uitstoot, en niet te vergeten dat wij mensen met de feestdagen onze wij-hebben-verantwoord-gedrag-teugels wat laten vieren. Feestdagen toch? Dan mag het even wat losser. Dus behalve als een fantasievol getalsmatig hersenspinsel is de ‘eco-kerstvoetafdruk’ zelfs bij benadering niet uit te rekenen. En dat is maar goed ook. Want meten zou in dit geval alleen maar afleiden van het weten. De crux is niet het construeren van boterzachte getallen die een neiging hebben een eigen leven te gaan leiden. Het gaat om samen duurzaamheid in ons dagelijks doen en laten vormgeven. En zolang in het achtuurjournaal een moeder met droge ogen kan zeggen dat haar zoon niet mee kan komen in deze tijd van het jaar omdat hij geen op afstand bestuurbare helikopter heeft, hebben we nog een lange weg te gaan.

Samen in beweging

Al die regen, natte sneeuw, kou – en het is ook zo vroeg donker. November en december zijn mijn maanden niet. Ik snap goed dat lang geleden bedacht is om in deze periode wat feesten te organiseren: Sinterklaas, Kerstmis, Oud en Nieuw. Bij de laatste twee vieren we expliciet dat de donkerste periode voorbij is en de dagen weer gaan lengen. Goed en lekker eten en drinken, elkaar mooie cadeaus geven hoort daarbij.

Niet direct een moment om ons te verliezen in gepieker over de ecologische voetafdruk. Al is het altijd goed om op te letten wat je koopt en eet en drinkt.

De decembermaand en de jaarwisseling is ook de tijd van de goede voornemens. Deze kunnen echt tellen voor onze ecologische voetafdruk. Zullen we ons voornemen om komend jaar allemaal zonnepanelen op ons dak te gaan leggen? Aandelen in windenergie te kopen? Bij Shell te protesteren tegen oliewinning in Nigeria en op de Noordpool? En Rutte II te vragen de kolencentrales te sluiten? Samen in beweging komen, na al het gefeest; dat zou onze voetafdruk echt terugbrengen.

Waterbedeffect

De ecologische voetafdruk geeft aan hoeveel hectare aardoppervlak nodig is om het consumptieniveau en de afvalverwerking van een bevolkingsgroep te kunnen handhaven. Bij een eerlijke verdeling is per mens wereldwijd 1,8 hectare beschikbaar. Wereldwijd gebruiken we nu per mens gemiddeld 2,7 hectare en de gemiddelde Nederlander 6 hectare. We vragen dus drie keer meer dan er is. We verbruiken hulpbronnen sneller dan de aarde kan aanvullen, we teren in op haar reserves. Recente rapporten bevestigen dat we de aarde in rap tempo uitputten. Is dit reden tot somberheid tijdens Kerstmis? Nee. Of we ons geld nu massaal met Kerst uitgeven, of verspreid over het hele jaar, elke uitgegeven euro draagt bij aan de ecologische voetafdruk. De voetafdruk van ons totale consumptiepatroon is uiteindelijk net zo groot, ongeacht het tijdstip waarop we consumeren. De ecologische voetafdruk van een Nederlandse euro vermindert alleen als politici, bestuursvoorzitters van bedrijven en alle kiezers samen besluiten stevig milieubeleid in te voeren waardoor productie- en consumptiepatronen structureel verduurzamen.

Heeft u ook een vraag? Mail naar groen@nrc.nl of twitter @GroenNRC. Foto’s Thomas Bokeloh