Na vertrek Verdaas alle pijlen op Rutte

Gisteren debatteerde de Kamer over het vertrek van staatssecretaris Verdaas. Ook de formatie was een haastklus, zegt de oppositie.

Het kabinet verloor een staatssecretaris van de PvdA. Maar het is VVD-premier Rutte die de meeste lastige vragen krijgt. Eerst was er opstand in zijn eigen partij over de inkomensafhankelijke zorgpremie. Nu krijgt hij van de oppositie het verwijt dat ook de personele invulling van zijn kabinet een haastklus was.

SP-leider Roemer zei bijvoorbeeld meteen dat het wat hem betreft niet alleen om die staatssecretaris gaat. „Dit is ook een drama voor de geloofwaardigheid van de politiek.” Weer is de politiek met zichzelf bezig, terwijl het gisteren in de Kamer had moeten gaan over onderwijs en zorg.

Eén minuut en 45 seconden, zo lang had Co Verdaas gistermiddag nodig om de pers te vertellen dat hij vertrekt als staatssecretaris van Landbouw. Een maand en een dag nadat hij was begonnen. Hij kwam binnen in een zaaltje op de zevende verdieping van het ministerie. Las een korte verklaring voor. En weg was hij. Geen vragen.

Ook Diederik Samsom hield het even later bij een korte, staande persconferentie bij zijn kamer. Ongeveer vijf minuten duurde het, toen was ook de PvdA-leider weg. Waardoor – geluk bij een ongeluk voor de PvdA – de aandacht meteen verschoof naar premier Rutte, die zich moest verantwoorden in een spoeddebat. Had hij niet kritisch moeten doorvragen toen Verdaas vorige maand bij hem langskwam voor een intake-gesprek? En was dan niet eerder gebleken dat de PvdA’er onjuiste reiskostendeclaraties had ingeleverd in de tijd dat hij gedeputeerde was in Gelderland? In de provincie werd daarover al jaren gediscussieerd.

Het verlies van de staatssecretaris is winst voor de PVV. Het was de fractievoorzitter van de PVV in de Gelderse Staten, Marjolein Faber, die Verdaas wél kritische vragen bleef stellen over zijn declaratiegedrag.

Dat de oppositie zich massaal richtte op Rutte, is begrijpelijk. Wie daalt in de peilingen, is een willig slachtoffer – vraag maar aan Roemer. Bovendien gaat het hier om een zwakke plek: Rutte kreeg de afgelopen tijd vaker het verwijt onzorgvuldig en gemakzuchtig te zijn. En als formateur had hij ook formeel een hoofdrol bij benoemingen.

Toch is er ook goed nieuws voor Rutte: VVD en PvdA lijken wel vastbesloten elkaar stevig vast te houden. Dat blijkt uit de crisiscommunicatie die goed afgestemd was. Rutte en Samsom herhaalden de hele dag de woorden van Verdaas: dat deze opstapte omdat er „discussie mogelijk” is over zijn „feitelijke woonplaats” en over de „rechtmatigheid” van declaraties voor woon-werkverkeer. „Twee relevante feiten die we niet eerder kenden”, zei Rutte.

De oppositie vond die nieuwe feiten helemaal niet zo nieuw. Rutte reageerde bij vlagen geïrriteerd, zoals op de suggestie van Henk Krol (50Plus) dat een hoop ellende voorkomen zou zijn als de premier navraag had gedaan bij de voormalige VVD-fractievoorzitter in Gelderland (het huidige Kamerlid Remco Dijkstra). Rutte zei dat een formateur niet zelf moet gaan rechercheren. Rutte vond wel het terecht dat hem werd gevraagd hoe hij het geschonden vertrouwen wil herstellen. „Het enige antwoord op die vraag is: hard aan het werk, relevant zijn voor dit mooie land.”

    • Jeroen van der Kris