Liefhebber van tegenstellingen

Van klokken en een stem kon Jonathan Harvey een compositie maken. Zijn laatste werk ging over vrede tussen de religies.

Jonathan Harvey was een zachtaardige man, niet iemand die op hoge poten zijn plek in de pikorde bevocht. Hoewel hij vlug internationale erkenning vond, werd in Groot-Brittannië lang aan zijn atypische muziek voorbijgegaan. Niet zo gek, want continentale en oosterse invloeden zijn nadrukkelijk aanwezig in de opwindende, welluidende werken die Harvey in vrijwel alle genres schreef.

Jonathan Harvey (Sutton Coldfield, 1939) is dinsdag op 73-jarige leeftijd overleden in Lewes, Engeland. Hij begon zijn muzikale loopbaan als koorknaap, studeerde muziek in Cambridge en Glasgow en nam op advies van Benjamin Britten privélessen compositie. Hij doceerde aan verschillende universiteiten. In 1966 kwam hij in Darmstadt in aanraking met Karlheinz Stockhausen, wiens muziek, met name de elektronische stukken, grote indruk op hem maakte. Op uitnodiging van Pierre Boulez deed Harvey vanaf eind jaren 70 als een van de eerste componisten onderzoek aan het Parijse IRCAM. Daar realiseerde hij o.a. Mortuos plango, vivos voco (1980), gebaseerd op de klokken van Winchester Cathedral en gezang van zijn zoon. Het is inmiddels een klassieker in het elektronische genre.

Hoewel Harvey op latere leeftijd boeddhist werd, bleef het christelijke geloof belangrijk voor hem. Zo’n tegenstelling vond hij juist verrijkend. Verbinden, daar ging het hem om, van tonaliteit en modernisme, akoestisch en synthetisch geluid, Oost en West. Uit zijn werk sprak vaak grote maatschappelijke betrokkenheid en hij geloofde vast aan het emancipatoire vermogen van muziek. Zijn laatste grootschalige compositie, Weltethos (2009-2011), heeft een door de Zwitserse theoloog Hans Küng geschreven tekst over vrede tussen de wereldreligies.

In zijn laatste opera, Wagner Dream (2007), geschreven voor De Nederlandse Opera en het Holland Festival, verbond Harvey de laatste uren van de componist met het boeddhistische liefdesverhaal van Prakriti. Dood en nieuw leven zijn een terugkerend thema Harvey’s muziek.

    • Joep Stapel