Het gesjoemel had hij moeten noemen

Waar woonde Co Verdaas? Hoe reisde hij? En wat declareerde hij? Vragen die hij beter had kunnen beantwoorden voor hij toetrad tot het kabinet.

Staatssecretaris Co Verdaas maakte gisteren zijn aftreden bekend. Foto Roel Rozenburg

Toen hij op 2 november bij formateur Mark Rutte naar buiten liep, had Co Verdaas een brede grijns op zijn gezicht. Nee hoor, over zijn declaraties als gedeputeerde in Gelderland had de beoogd staatssecretaris van Economische Zaken het niet gehad.

Dat had Verdaas beter wel kunnen doen.

Want gisteren, iets meer dan een maand na dat gesprek, stapte de PvdA’er alweer op, omdat hij mogelijk fraude heeft gepleegd. Hij declareerde kosten voor woon- werkverkeer die hij nooit heeft gemaakt.

Er was al langer gerommel over het reisgedrag van Co Verdaas. Wat speelde er precies? Hij werd in 2007 gedeputeerde van Gelderland, en verplichtte zich daarmee om één jaar na zijn benoeming van zijn woonplaats Zwolle naar ergens in Gelderland te verhuizen. Zijn officiële verblijfplaats werd Nijmegen, maar in de praktijk reisde hij vooral veel naar Zwolle. Premier Rutte bevestigde gisteren in het debat dat hij in zijn jaren als gedeputeerde 735 maal met de dienstauto naar Zwolle reed. Of vanuit die Overijsselse stad werd opgehaald.

Verdaas declareerde ook weleens woon-werkverkeerkilometers met zijn privé-auto. Gisteren gaf hij in een verklaring toe dat hij sommige van die kilometers nooit had gemaakt. „Met de intentie de provincie niet te benadelen heb ik daarin, ook in de gevallen dat ik vanuit Zwolle reisde, aangegeven dat het een reis Nijmegen-Arnhem betrof.” Het is natuurlijk de vraag of hij überhaupt woon- werkverkeer naar Zwolle had kúnnen declareren, aangezien hij formeel niet in Zwolle woonde.

De zaak leek in 2011 afgedaan, toen een motie van wantrouwen tegen Verdaas, ingediend door de PVV in de Provinciale Staten en ingegeven door het gedoe rond zijn woonplaats, door alle andere partijen werd afgewezen. „Op basis van documenten was die discussie afgerond. Formeel was zijn woonplaats Nijmegen en de Staten hadden daar vrede mee”, zei D66-fractieleider Michiel Scheffer van de Gelderse Staten gisteravond in een toelichting.

Voor Rutte was dat reden om niet door te vragen over de woonplaats van Verdaas. Hetzelfde gold voor het veelvuldige gereis met de dienstauto naar Zwolle. „Die kwestie is afgekaart in Provinciale Staten. En die kwestie is aan de orde geweest in de formatiegesprekken”, aldus Rutte gisteren in het debat over het aftreden van Verdaas. „Ik vind het werkelijk van de gekke als ik als formateur zou moeten vragen of iemand wel of niet voldoet aan het ingezetenencriterium van de provincie.”

Dus kwam niet aan de orde of Verdaas feitelijk nog altijd in Zwolle woonde. En dat hij had gesjoemeld met zijn declaraties. Volgens Rutte was het de verantwoordelijkheid |van Verdaas hem daarover te vertellen. Hoe had Rutte kunnen vragen naar iets waar hij geen informatie over had? „Ik beschik niet over bovennatuurlijke gaven”.

Dat vond een groot deel van de Kamer een te gemakkelijk argument. De zaak-Verdaas speelde al langer en bij twijfel had er meer onderzoek moeten plaatsvinden. In de woorden van CDA-leider Sybrand van Haersma Buma stelde „coach Rutte” een speler op die geblesseerd was. En met een snelle wissel tot gevolg.

Voor PvdA-leider Diederik Samsom was een artikel in de Volkskrant aanleiding om Verdaas vorige week om nadere uitleg te vragen. Die won op zijn beurt juridisch advies in. De oppositie telde het vertrek van Verdaas op bij de andere startproblemen van het kabinet, zoals het plan voor een inkomensafhankelijke zorgpremie. Samsom ontkende dat de snelheid van het formatieproces tot onnauwkeurigheid leidde. Hem werd wel verweten met Co Verdaas een risico te hebben genomen. „Die inschatting maak je, zoals je dat altijd doet. De Kamer heeft ook niet meteen bij het aantreden van Verdaas die risico’s benoemd.”

    • Derk Stokmans
    • Erik van der Walle