Column

Einde zuilen in zicht?

Priesters Roderick Vonhögen en Antoine Bodar in ‘DWDD’

Tussen al het nieuws over een afgetreden staatssecretaris en de bekentenis van een veehouder wist NOSop3 toch nog gretig plaats te maken voor een onderwerp dat werd aangekondigd als een „Idols voor wetenschappers.” Het bleek te gaan om een uitnodiging aan het publiek om op internet te stemmen op een van twee onderzoeksplannen van de MaagLeverDarmstichting, die er voor maar één betalen kan.

Vroeger zou je dan denken dat het om een grapje ging, zoiets als een wedstrijdje in het dirigeren van een symfonieorkest tussen Bekende Nederlanders die geen partituur kunnen lezen.

De nieuwe staatssecretaris Sander Dekker (Media, VVD) schreef gisteren aan de Kamer dat hij voortaan kwaliteit en originaliteit als criteria wil gaan hanteren bij de vaststelling van omroepbudgetten. De eerste reactie is uiteraard: wie moet dat dan wel gaan bepalen? Het antwoord: de raad van bestuur van de NPO. Schande! Slagers die hun eigen vlees keuren! Voorspelbare woede.

Maar je kunt er na enig nadenken ook anders naar kijken. Als we de publieke omroep nu eens als een nutsinstelling zouden behandelen, zoiets als onderwijs, wetenschap of zorg. Van oudsher speelden levensbeschouwelijke zuilen een rol in de organisatie van protestantse scholen en katholieke ziekenhuizen. Maar het komt toch weinig voor dat bezoekcijfers of stemmen op internet bepalen wie er wel en wie er geen geld krijgen. De kwaliteit wordt vastgesteld door visitatiecommissies of de inspectie, wat ook niet altijd goed gaat, maar een beter uitgangspunt vormt dan levensovertuiging of populariteit.

De hele operatie van Dekker lijkt een eerste stap in de richting van een BBC-model of, zoals vijanden van dat idee het noemen, een staatsomroep. Maar het is ook voor het eerst in ruim twintig jaar, sinds we in Nederland commerciële omroepen naast publieke zenders hebben, dat Den Haag een ander criterium als eerste noemt dan dat van de markt en het bereik. Met het tanen van de macht van de zuilen is er ook meer ruimte voor andere, meer kwalitatieve overwegingen. En dat werd hoog tijd!

Het is jammer voor de zogeheten 2.42-omroepen, de levensbeschouwelijke organisaties zonder leden, die zich altijd al vrij weinig van kijkcijfers aantrokken. De priesters Roderick Vonhögen en Antoine Bodar noemden in De wereld draait door (VARA) de aanval op het bestaan van RKK en IKON een regelrechte schande. Maar in een zo geseculariseerde maatschappij als de onze zou hun voortbestaan naast KRO/NCRV en EO nog gekker zijn.