Apennootjes

Bestuurders van financiële toezichthouders en baasjes van zorginstellingen zitten boven op de kast nu ook zij aan de Balkenendenorm moeten geloven. Snel wordt het vaste mantra in stelling gebracht: if you pay peanuts you get monkeys. Dat lijkt me – juist als het om financiële instellingen gaat – niet zo’n probleem: ‘apen’ die dartpijltjes gooien naar de beurspagina’s van de Wall Street Journal voorspellen beter welke aandelen je moet hebben dan financiële experts.

Onderzoekers van Purdue University keken of er – voor grote Amerikaanse bedrijven uit de S&P-index – een verband is tussen het salaris van de CEO’s en de prestatie van de bedrijven waar zij leiding aan geven. Een belangrijk deel van hun salaris bestaat uit bonussen in de vorm van aandelen of opties, met als idee dat de CEO met aandelen vooral het aandeelhoudersbelang zal dienen, omdat dat ook zijn eigen belang is. De resultaten waren ontluisterend. Bestuurders met de top 10 procent hoogste bonussen waren verantwoordelijk voor de grootste daling van de waarde van het bedrijf in de vijf jaar daarna. Gemiddeld ontving de CEO 23 miljoen dollar en liet vervolgens 2,4 miljard aan waarde verdampen. De slechtst betaalde CEO’s hielden de waarde van hun bedrijf in stand.

Is er dus geen relatie tussen salaris en prestatie? Een heel ander resultaat komt uit nogal onverwachte hoek: het onderwijs. Daar heerst het geloof dat docenten vooral hun roeping volgen, en het niet voor het geld doen. Maar juist hier lijkt if you pay peanuts you get monkeys wél op te gaan. Peter Dolton van de University of London vergeleek voor 26 ontwikkelde landen de prestaties van leerlingen met de salarissen van hun docenten (ten opzichte van het modale inkomen in dat land). Als maat voor de prestatie van leerlingen nam hij een serie toetsen die internationaal worden afgenomen. Het blijkt dat goed betaalde docenten goed presterende leerlingen opleveren. Tien procent meer salaris laat studenten vijf tot tien procent beter scoren.

Prestaties van een bedrijf, of van leerlingen, zijn lastig aan een enkele factor te wijten. Daarom wordt veel onderzoek naar de invloed van salaris gedaan in sport. Voor alle teams zijn de omstandigheden vergelijkbaar, waarom wint het ene team vaker dan het andere? Diverse onderzoekers keken naar de prestaties van Engelse, Duitse of Italiaanse voetbalclubs. Ook daar loont het om spelers goed te betalen. Er werd zelfs een causaal verband gevonden: wie de duurste spelers inhuurt wint automatisch meer wedstrijden. Voor coaches is dat eenduidige verband er niet.

Bestuurders, coaches, en andere apen hoog in de boom. Allemaal weggegooid geld. Het gaat om de poppetjes in het veld. Daar is iedere pinda een walnoot waard.

    • Victor Lamme