Philips is verdwaald

Een boete van 1,5 miljard euro voor zeven bedrijven is een harde klap. In de strijd tegen kartelvorming krijgt het begrip ‘pluk ze’ nieuwe inhoud, zo lijkt het.

Waar in de jaren negentig kartelboetes uit Brussel en Washington jaarlijks honderden miljoenen beliepen, is dat deze eeuw al tegen de twintig miljard. Voor de klacht van Philips-topman Frans van Houten dat de boete van 509 miljoen euro „disproportioneel” is, kunnen we enige sympathie opbrengen. Maar ver strekt ons begrip niet. Want in de rest van zijn verklaring ontbreekt ieder spoor van spijt of erkenning voor de schade die het concern de consument en de sector berokkende.

De zeven elektronicabedrijven maakten zich volgens de Commissie op grote schaal schuldig aan het maken vaste prijsafspraken, het verdelen van de markt, het onderling afstemmen van de productie en zelfs het verdelen van klanten.

Dat is dus economisch machtsmisbruik en pariagedrag. Het ging om twee kartels, voor de productie van beeldbuizen voor kleuren-tv’s en voor computerschermen. Door deze verboden afspraken hielden de bedrijven innovatie tegen, ontzegden de consument betere technologie voor lagere prijzen en remden ze de groei. Het gebeurde bovendien met boze opzet. Uit documenten blijkt dat de sector exact wist dat hij de wet overtrad. Ook uit de heimelijke manier waarop werd overlegd, blijkt dat het bedrog moedwillig was.

Om dan de Philips-CEO in een bedrijfsvideo te horen zeggen het „te betreuren dat we met dit soort gedrag in verband worden gebracht”, is hypocriet. Voor dat verband heeft het bedrijf toch helemaal zelf gezorgd.

Van Houten was tussen 1996 en 2002 bovendien eindverantwoordelijk voor onder meer de regio Azië. De verklaring spoort bovendien niet met zijn klacht dat de boete disproportioneel is. Of je hebt iets fout gedaan en dan mag je de boete te hoog vinden. Maar als je meent dat het bedrijf door kennelijk één of andere externe oorzaak met onoorbaar gedrag „in verband wordt gebracht” dan ontken je. Dan is de boete zelf dus ook onterecht. Zeg dat dan. De vermoorde onschuld spelen is ongeloofwaardig en onder de maat.

Inderdaad, Philips stapte in 2001 uit de beeldbuisfabricage. Maar het verplaatste de activiteit naar een joint venture met LG, waarmee Philips sinds 1996 dus al prijsafspraken maakte. Het verboden gedrag werd dus voortgezet, om er zo lang mogelijk profijt van te kunnen hebben. Dat dit een „onafhankelijk bedrijf” is, zoals Philips beweert, mag juridisch waar zijn. Maar moreel klopt het niet. Weer een bedrijf dat in zijn eigen constructies is verdwaald. Maak schoon schip en zeg de waarheid.