Oude en utopische boerderijen

Atelier van Lieshout. T/m 16 jan in Galerie Grimm, Keizersgracht 82 (SlaveCity) en Frans Halsstraat 26 (Manufactuur), Amsterdam. Inl: grimmgallery.com *****

Het provocerende universum van Joep van Lieshout (Ravenstein, 1963) breidt zich uit. Op de twee locaties van de Amsterdamse galerie Grimm zijn de installaties Manufactuur en SlaveCity te zien. En afgelopen weekend was op het eerste Amsterdam Art Weekend op het Museumplein zijn Hagioscoop te zien, volgens Van Lieshout een boerderij „uit het jaar nul” van vezelig bruin materiaal.

De dependance van galerie Grimm in de Amsterdamse Pijp is nu door Van Lieshout tijdelijk veranderd in de boerderij van de toekomst. Binnenin de installatie Manufactuur loop je aan tegen een 17 meter lange, door spierkracht aangedreven zaagmolen, een smeedhamer, een weefgetouw en een fornuis met gamellen aan kettingen. Aan de muur hangen afdrukken van machineonderdelen. „Dit is een herwaardering van arbeid, een reactie op de overvloed”, zegt Van Lieshout, „een nieuw economisch model dat arbeid, grondstoffen en producten weer dichter bij elkaar brengt.” Het is weer een indrukwekkende Van Lieshout-productie, breed van opzet, groot van schaal, ambachtelijk en visionair tegelijk. Waar Manufactuur de utopische samenleving van de toekomst toont, beeldt het eerdere SlaveCity (2005-2009) een dystopische maatschappij uit. Deze denkbeeldige stad met winkelcentra, bordelen en abattoirs is zelf een gestroomlijnde machine die als enige doel winstmaximalisatie heeft en waarvan alle inwoners slaven zijn.

De drie installaties maken deel uit van het New Tribal Labyrinth, werken over de nieuwe wereldorde die Van Lieshout ziet opdoemen als we door schaarste aan grondstoffen moeten overschakelen op een meer simpele, zelfredzame levensstijl. We keren terug naar de industrie en het boerenbedrijf, er komt weer waardering voor zowel materialen als rituelen. De Hagioscoop wordt in de toekomst uitgebreid met andere boerderijen, voor de toekomst maar ook uit de prehistorie en Middeleeuwen. Manufactuur krijgt een museaal vervolg. Naar aanleiding van het weefgetouw is Van Lieshout in gesprek met de Lakenhal in Leiden, de stad waar van oudsher stof werd geproduceerd en nu ook werk van Atelier Van Lieshout in de groepstentoonstelling Parelen is opgenomen. De zaagmolen zal komende zomer te zien zijn op de manifestatie Ja, Natuurlijk! in het Haags Gemeentemuseum.