In Egypte is het nu echt over met de dialoog

De crisis in Egypte is de laatste 24 uur geëscaleerd. Bij gevechten bij het presidentieel paleis vielen vijf doden. Er zijn nu tanks gestationeerd.

Sinds vanochtend staan er legertanks voor het presidentieel paleis in Kairo. Daarmee is een nieuw hoofdstuk aangebroken in de moeilijke democratische overgang in Egypte. Het is de vraag of het leger, dat zich in het verleden altijd erg vijandig heeft opgesteld tegenover de fundamentalistische Moslimbroederschap die nu aan de macht is, bereid is om indien nodig op burgers te schieten om Moslimbroeder-president Morsi te beschermen.

De gebeurtenissen volgden elkaar gisteren bliksemsnel op. Nadat betogers na het massale protest van dinsdag tegen Morsi’s nieuwe macht, een zitstaking waren begonnen voor het paleis, riep de Moslimbroederschap gisteren plotseling op tot een ‘miljoenenmars’ om de ‘legitimiteit’ van president Morsi te verdedigen. Honderden Broeders bestormden daarop het kamp van de stakers en joegen de anti-Morsibetogers op de vlucht.

Het vervolg was onafwendbaar. Gisteravond verzamelden duizenden anti-Morsibetogers zich opnieuw bij het paleis, en in gevechten daarna vielen zeker vijf doden.

„We hebben geen andere keuze”, zei Sherif Azer, een van de activisten die vorig jaar deelnamen aan de opstand tegen president Mubarak, gisteravond net voor de aanval werd ingezet. „De Moslimbroederschap zoekt geen dialoog meer. Het is een open confrontatie nu.”

De sfeer op straat was bijzonder grimmig. Een busje dat vastzat in het verkeer werd aangevallen omdat men dacht dat er aanhangers van Morsi inzaten. Voor het eerst waren er vuurwapens te zien bij betogers.

Wat velen bitter stemt is dat de Moslimbroeders vorig jaar nog naast de huidige anti-Morsibetogers vochten tegen Mubaraks regime. Zorgwekkend is dat het niet president Morsi was maar de Moslimbroederschap zelf die gisteren het voortouw nam. Van Morsi wordt gezegd dat hij meer macht heeft dan enige Egyptische president. Toch werd niet politie of leger ingezet tegen de zitstakers bij het paleis. Maar de stoottroepen van de Moslimbroederschap kwam in actie.

De vicevoorzitter van de partij van de Moslimbroederschap, Essam al-Erian, legde dat gisteren als volgt uit. „Wanneer de instellingen zwak zijn, en beschadigd door de wonden uit het verleden, hebben de mensen het recht om hun wil op te leggen om de legitimiteit te beschermen.” Gisteravond zei Erian op tv-zender Al-Jazeera dat de gevechten bij het paleis „de laatste veldslag zijn van de revolutie tegen de contrarevolutie”.

De aanval viel samen met een persconferentie van vicepresident Mahmoud Mekki. Op televisie waren beide gelijktijdig te zien. Mekki deed een voorstel: er kan gepraat worden over tien omstreden artikelen in de nieuwe grondwet, die vorige week door de grondwetgevende vergadering werd gejaagd. Maar wel pas nadat die grondwet eerst is goedgekeurd in een referendum dat 15 december moet plaatsvinden.

Dat de oppositie zich daarmee laat paaien is niet waarschijnlijk. Dinsdag beval de nieuwe procureur-generaal (zijn voorganger werd door Morsi ontslagen) immers een onderzoek naar oppositieleiders Amr Moussa en Mohammed ElBaradei en verscheidene anderen. Zij worden beschuldigd van deelname aan een „zionistisch complot om chaos te creëren en het regime ten val te brengen”.

De Moslimbroederschap gaat er kennelijk van uit dat de meerderheid van de Egyptenaren achter Morsi staat, en voor stabiliteit zal kiezen in plaats van voor nog meer politieke onrust. Het officiële verhaal is dat Morsi de democratisch gekozen president is, en dat de oppositie voor de straat heeft gekozen in plaats van de stembus. Een woordvoerder van Morsi zei gisteren dat de oppositie de mensen aanzet om „het paleis te bestormen en de president met geweld te verwijderen”.

Mohamed ElBaradei, die de leiding lijkt te hebben genomen van de oppositie, sprak gisteren ook dreigende taal. „Als Morsi het bloedvergieten niet stopt, dan zullen wij de legitimiteit zoeken via de revolutie in plaats van de grondwet”, zei hij. ElBaradei wees elk overleg met Morsi af zolang die niet het decreet intrekt waarmee hij op 22 november de rechterlijke macht buiten spel zette. Voor vandaag is een toespraak door president Morsi aangekondigd.