In beeld

Het oeuvre van Oscar Niemeyer (1907-2012): wulps en hard

Oscar Niemeyer was de bekendste architect van Brazilië en een wereldster. Zijn gebouwen met sexy welvingen maakten hem beroemd. Al een paar keer eerder kwam het bericht dat Oscar Niemeyer op sterven lag. Maar telkens stond de Braziliaanse architect op om weer aan de slag te gaan. Nog onlangs kwam er een door Niemeyer ontworpen serie sportschoenen van het merk Converse op de markt, met als uitgangspunt zijn ‘Poema da Curva’ uit 1988, het jaar dat hij de Pritzkerprijs kreeg, de Nobelprijs voor de architectuur. Maar woensdag overleed Niemeyer dan toch echt op 104-jarige leeftijd in het Samaritano de Rio ziekenhuis in Rio de Janeiro waar hij sinds ongeveer een maand verbleef. Niemeyer, de beroemdste Braziliaanse architect aller tijden en de laatste grote held van het modernisme, was een levende legende. Zijn naam is voor eeuwig verbonden met Brasilia, de nieuwe, modernistische hoofdstad die op initiatief van de Braziliaanse president Juscelino Kubitschek de Oliveira omstreeks 1960 in de binnenlanden van Brazilië uit de grond werd gestampt.
Niemeyers kathedraal in Brasilia is een soort bloem van beton, met gebogen betonnen spanten als bladeren. AFP / Evaristo Sa
Niemeyers Museum voor hedendaagse kunst uit 1996 in Niterói, aan de kust bij Rio de Janeiro, is een grote witte ufo die kan wedijveren met de ‘iconen’ van de jongere 'stararchitects' die toen in Dubai, Peking en andere booming steden verschenen. AFP / Evaristo Sa
Het presidentiële paleis Alvorada (Ochtendgloren) in Brasilia. Het gebouw werd in 1958 opgeleverd en is sindsdien de residentie van alle Braziliaanse presidenten. AP / Eraldo Peres
Het Niterói museum voor eigentijdse kunst kijkt uit op Suger Loaf Mountain. AP / Ricardo Moraes
De Vulkaan, het culturele centrum dat de Braziliaanse architect Oscar Niemeyer in de Normandische havenstad Le Havre neerzette. Eén oogopslag is genoeg om te zien waarom: het centrum is een betonnen berg compleet met een kraterachtige bovenkant. Alleen is de berg, anders dan echte vulkanen, hagelwit en komt er geen rook uit. Niemeyer ontwierp het gebouw in 1982. AFP / Mychele Daniau
De Constantine Universiteit in de Algerijnse stad Constantine. AP / Lotfi
Langs de ministeriële esplanade in Brasilia staan een paar van de belangrijkste gebouwen van Niemeyer. De Braziliaanse architect ontwierp de belangrijkste regeringsgebouwen en flats voor hoge ambtenaren. Ze zijn bijna allemaal opgebouwd uit simpele stereometrische vormen die in de open ruimte staan. AP / Eraldo Peres
Het hoofdkwartier van uitgeverij Mondadori in Milaan, de grootste uitgeverij van het land, geleid door de dochter van Berlusconi. Het gebouw van Niemeyer werd in 1975 in gebruik genomen. AP / Luca Bruno
Het hoofdkwartier van de Franse communistische partij aan het Place du Colonel Fabien in Parijs. Het door Niemeyer ontworpen pand is gebouwd tussen 1967 en 1972. AFP / Eric Feferberg
Oscar Niemeyer tijdens de viering van zijn 100ste verjaardag. AP / Ricardo Moraes
Het Nationale Congres van Niemeyer in de Braziliaanse hoofdstad Brasilia. Het gebouw werd in 1960 in gebruik genomen. Het Congresgebouw bestaat uit twee hoge, slanke dozen vlak naast elkaar en een koepel en omgekeerde halve bol op een platte doos. AP / Eraldo Peres
Niemeyer was niet een legende die teerde op de oude roem van Brasilia. Tot het laatst toe bleef hij ontwerpen. Zo werd twee jaar geleden een door hem ontworpen druppelvormig auditorium in het Italiaanse Ravello opgeleverd (hier te zien op de dag van opening in januari 2009). Naar verluidt werkte Niemeyer zelfs nog de laatste weken in zijn ziekenhuisbed. AFP / Roberto Salomone
De kathedraal in Brasilia. Ondanks veel kritiek bleef Niemeyer de stad tot zijn dood verdedigen. "Je kunt er niet van houden, maar het is volstrekt uniek.” AFP / Evaristo Sa