Braziliaanse architect Oscar Niemeyer (104) overleden

Oscar Niemeyer op 14 december 2007, op zijn honderdste verjaardag. Foto: AP / Ricardo Moraes

De Braziliaanse architect Oscar Niemeyer, een van de belangrijkste moderne architecten van het twintigste eeuwse, is op 104-jarige leeftijd overleden.

Dat maakt zijn woordvoerder bekend. Niemeyer lag al een maand in Rio de Janeiro in het ziekenhuis wegens een longontsteking en nierproblemen.

Braziliaans modernisme

Niemeyer geldt als pionier in de moderne architectuur. Hij bewonderde de Frans-Zwitserse architect Le Corbusier, en was aanhanger van diens functionalisme. Als een van de eersten experimenteerde Niemeyer met het gebruik van gewapend beton. Hij wist het kille materiaal een dynamische, sensuele uitstraling te geven door gebruik van ronde vormen en vloeiende lijnen. Critici meenden dat deze esthetische vormen in strijd zouden zijn met het functionalisme; Niemeyer heeft dit altijd ontkend.

In zijn memoires The Curves of Time, uit 1998, schreef Niemeyer:

Rechte lijnen trekken mij niet aan. Mensen creëren geen rechte, harde, inflexibele lijnen. Ik word aangetrokken door vrije en sensuele rondingen. Rondingen vinden we in de bergen, in de golven van de zee, in het lichaam van de vrouw die wij liefhebben.

Brasilia

Niemeyer is onlosmakelijk verbonden met de bouw van Brasilia, sinds 1960 de hoofdstad van Brazilië. De futuristische stad, in de vorm van een vliegtuig, werd vanuit het niets gebouwd in een vrijwel onbewoond gebied in het midden van het land. Niemeyer ontwierp tientallen gebouwen voor Brasilia, waaronder het Nationaal Congres, de gebouwen van de ministeries, het hoofdkantoor van de regering en de beroemde Kathedraal van Brasilia.Voor dit laatste gebouw kreeg hij in 1988 de Pritzker architectuurprijs, ook wel de ‘Nobelprijs voor de architectuur’ genoemd.

Andere bekende gebouwen van Niemeyer zijn het hoofdkantoor van de Verenigde Naties in New York en het MAC, het museum voor moderne kunst in Niterói, een voorstad van Rio de Janeiro. Hij ontwierp het museum, ook wel ‘vliegende schotel’ genoemd, op 89-jarige leeftijd.

Communist

Niemeyer was overtuigd communist. Van 1964 tot 1985, tijdens de militaire dictatuur in Brazilië, woonde hij in Parijs. Van daaruit werkte hij als architect aan projecten over de hele wereld. Ook ontwierp hij er het hoofdkantoor van de Franse communistische partij.

Vervolgens keerde hij terug naar Brazilië, waar hij zich vestigde in Rio de Janeiro. Niemeyer gold als de oudste nog werkzame architect.

De documentaire ‘Oscar Niemeyer - Het leven is een ademtocht’, uitgezonden bij Avro’s Close Up, geeft een portret van de architect:
Get Microsoft Silverlight

    • Eva de Valk