Beter afpakken dan vorderen

Vandaag presenteert minister Opstelten de resultaten van twee jaar ‘Taskforce B5’. Een experiment tegen misdaad in Noord-Brabant.

Nederland, Eindhoven, 04-12-12 Inval van het Afpakteam van oa politie Brabant. © Photo Merlin Daleman

Correspondent Noord-Brabant

Den Bosch. Met strakke gezichten luisteren ze deze dinsdagmorgen om kwart over vijf naar de briefing in de kantine van het politiekantoor in Den Bosch. Ruim tachtig mensen van politie, Landmacht, FIOD, Belastingdienst, gemeente, douane. Om zeven uur stipt zullen ze in drie teams twee woningen in Eindhoven en een bedrijfspand in Son en Breugel binnenvallen. Doel: drie mensen aanhouden die worden verdacht van hennephandel en witwassen. En vooral: beslag leggen op cash en goederen.

Het gaat om een actie van een speciaal Afpakteam, onderdeel van de Taskforce B5 die minister Opstelten (VVD, Veiligheid en Justitie) twee jaar geleden heeft ingesteld om de georganiseerde misdaad in Noord-Brabant aan te pakken. Het Afpakteam bestaat nu acht maanden.

De overheid wil al langer meer geld afpakken van criminelen, maar nu gebeurt dat meestal via de methode: ontnemingsvorderingen. Voorbeeld. De politie krijgt zicht op een criminele bende en zet daar zo’n twintig rechercheurs op. Als die geluk hebben, betrappen ze de leiders van de bende na anderhalf jaar onderzoek op heterdaad met hun handen in de hennep. Vervolgens gaat een financieel rechercheur berekenen hoeveel geld verdachten waarschijnlijk aan hennep hebben verdiend. Dan volgt er een ontnemingsvordering. Waarop verdachten vaak zeggen: „Maar dat geld hebben wij niet.” Zo vist de politie vaak achter het net.

Het Landelijk Parket stelt dat slechts 15 procent van het totale opgelegde ontnemingsbedrag wordt geïnd. Het Integraal Afpakteam Brabant moet laten zien hoe afpakken effectiever kan. Door alleen in actie te komen als het zicht heeft op vermogen. Door geld en goederen meteen in beslag te nemen als een bezitter niet kan uitleggen hoe hij eraan komt. Daarna moet de rechter het beslag dan natuurlijk nog wel goedkeuren. Het motto: hebben is hebben, en krijgen is moeilijk.

René Nuijten (47) zette het Afpakteam in Noord-Brabant op. Nuijten was eerder nauw betrokken bij het grootscheeps corruptieonderzoek op de Antillen en bij het strafrechtelijk onderzoek naar mensenhandel genaamd Sneep.

Hij koos zeven politiemensen, onder wie een internetrechercheur en een financieel rechercheur. Hij selecteerde twee belastinginspecteurs, een belasting invorderaar, twee rechercheurs van de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst, een criminoloog, een recherchekundige en kreeg een vaste officier van justitie toegewezen. Het vrijbuitersteam vond onderdak in een leegstaand politiebureau in Breda. Hoofdkwartier van een keurcorps met een missie.

In de acht maanden tijd hebben ze vijf miljoen euro aan geld en bezittingen in beslag genomen. „Het geld ligt voor het oprapen”, zegt Nuijten.

Ideeën ontstaan aan de lunchtafel. „Ik kan het niet uitstaan”, zei de belastinginspecteur op een dag. Hij vertelde dat een zeecontainer die in de haven van Rotterdam was onderschept op naam stond van een man die de Belastingdienst al tijden zocht vanwege zijn belastingschuld. De man was onvindbaar omdat hij zich had bij de gemeente had uitgeschreven en dus te boek stond als: Vertrokken Onbekend Waarheen. In Nederland zijn bijna 400.000 mensen Vertrokken Onbekend Waarheen, blijkt uit cijfers van het CBS. Sommigen gebruiken die status om te frauderen, waardoor de belasting jaarlijks miljoenen aan oninbare vorderingen moet afschrijven.

„Die man ken ik wel. Hij heeft een hennepverleden”, zei een rechercheur aan diezelfde lunchtafel. Via via vonden ze de man. Hij woonde samen met zijn vrouw in een huis dat zij van haar uitkering nooit kon betalen. Het Afpakteam kwam in actie. Het nam woning, Landrover en inboedel in beslag.

Steeds komt het Afpakteam tot nieuwe afpakmanieren. Nuijten: „Wij zijn een laboratorium.” Alle vondsten worden beschreven door de criminoloog en gepresenteerd aan de Afpakteam-stuurgroep waarin de directeur van de Belastingdienst, een korpschef, twee hoofdofficieren van justitie, een plaatsvervangend directeur van de FIOD en de programmadirecteur van de Taskforce zitten. Op termijn moet de werkwijze van het Afpakteam gaan dienen als voorbeeld voor de rest van het land.

Het is half acht ’s avonds. In Den Bosch zetten de leden van de commandopost die de Afpakactie vanuit het politiekantoor coördineerden hun computers uit. Auto’s, scooters, een motor en 420.000 euro zijn in beslag genomen. Op panden is beslag gelegd. Het was een goeie dag, zeggen ze tegen elkaar.

    • Esther Wittenberg