Amerikaanse rechters achten hebzucht legaal

Hebzucht mag dan niet goed zijn, het is helemaal legaal. Dat hebben Amerikaanse rechters nu min of meer bevestigd. Een hof van beroep heeft zojuist een belastingontduikingszaak tegen twee partners van Ernst & Young geseponeerd, ook al hebben ze geholpen de Amerikaanse overheid zo’n 2 miljard dollar door de neus te boren. De uitspraak onderstreept hoe moeilijk het is gehaaid financieel gedrag strafrechterlijk te bewijzen.

Volgens de rechters hadden de aanklagers e-mails verkeerd geïnterpreteerd, een verwrongen beeld van de mogelijke motieven geschetst en konden zij niet bewijzen dat de twee betrokkenen doelbewust van plan waren geweest de belastingdienst te misleiden.

Het is niet de eerste keer dat een dergelijke grote zaak mislukt. In 2006 wees een federale rechter de aanklachten tegen dertien juristen en accountants van KPMG van de hand, omdat de regering de firma had gedwongen te stoppen met het betalen van de proceskosten. En vorig jaar vernietigde een andere rechter drie vonnissen tegen BDO wegens misdragingen van de juryleden, al kan dit niet op het conto van de aanklagers worden geschreven.

In ieder van deze gevallen was sprake van gewiekste trucs, die tegen de grens van het juridisch toelaatbare aanzaten, om ultrarijke individuen in staat te stellen miljarden dollars te besparen. Sommigen werden echter in staat van beschuldiging gesteld, ondanks slechts flinterdunne bewijzen.

Publieke druk kan daarbij een rol hebben gespeeld. In 2003 heeft een subcommissie van de Amerikaanse Senaat een met veel publiciteit omgeven rapport vrijgegeven waarin juristen, accountants en zakenbankiers zwaar werden bekritiseerd wegens het bevorderen van belastingontduiking. Spoedig daarna stelde het Openbaar Ministerie een aantal strafrechtelijke onderzoeken in.

Het is een bekend patroon. Vorig jaar vroeg dezelfde subcommissie van de Senaat aan federale aanklagers om de rol van Goldman Sachs in de financiële crisis onder de loep te nemen. Onafhankelijk daarvan kwam de Onderzoekscommissie naar de Financiële Crisis met een rapport, waarin Wall Street de schuld in de schoenen geschoven kreeg voor de ineenstorting van de economie. Er volgden allerlei onderzoeken, maar geen aanklachten; maar heel weinig strafzaken tegen de financiële sector zijn aanhangig gemaakt.

Veel critici beweren dat het Openbaar Ministerie gewoon niet hard genoeg zijn best doet. Misschien. Het blijft moeilijk te begrijpen waarom er geen strafzaken kwamen tegen mensen als Dick Fuld van Lehman Brothers of Angelo Mozilo van Countrywide Financial.

Waarschijnlijk ontberen de aanklagers simpelweg het bewijsmateriaal dat nodig is om dit soort zaken te kunnen winnen. En in die zin is de uitspraak in de zaak tegen Ernst & Young een soort reality check voor degenen die nog steeds uit zijn op Wall Street-bloed.

Breakingviews is een dagelijks financieel commentaar uit het buitenland. Vertaling Menno Grootveld.