Waarom is er geen gebaar voor 'sorry' in het verkeer?

Toen Ralf Ruysink uit Lexmond ’s avonds op de snelweg bijna een andere auto afsneed, wilde hij hiervoor zijn excuses aanbieden. Gebaren om aan te geven dat iemand anders het niet goed doet, zijn er genoeg: op je voorhoofd tikken, de middelvinger opsteken, enzovoorts. Maar hoe laat je nou zien dat je zelf fout zat, vraagt Ruysink zich af.

Een universeel gebaar voor ‘sorry’ is er niet. Om een gebaar voor excuses in het verkeer te creëren, schreef Veilig Verkeer Nederland in 2006 een wedstrijd uit. Daaruit kwam een niet al te gelukkige keuze. De beste oplossing zou namelijk zijn om je hand te strekken en je vingers te spreiden. „In Griekenland betekent dit gebaar moutza, wat zoveel betekent als: ik gooi stront in jouw gezicht”, vertelt lichaamstaaldeskundige Frank van Marwijk.

Ook in gebarentaal heeft het niet de meest ideale betekenis. Het betekent namelijk ‘stop’. Om ‘sorry’ uit te drukken, draaien dove mensen met een vuist cirkels over de borststreek. Maar dat is in de auto niet zichtbaar genoeg, meent Trude Schermer, directeur van het Nederlands Gebarencentrum. Schermer oppert een ander gebaar om excuses te maken in het verkeer: je hand opsteken en sorry zeggen met je hoofd licht gebogen. „Al moet je dan natuurlijk wel goed op de weg blijven kijken”, waarschuwt ze.

Om je excuses te maken in het verkeer is een algemeen gebaar trouwens niet noodzakelijk, gelooft Van Marwijk. „Door je schouders op te trekken of een hand omhoog te doen, maak je al heel veel duidelijk.” En erg belangrijk is gezichtsuitdrukking. Want op het moment dat je een auto instapt, vertelt Van Marwijk, word je als voorwerp gezien en niet meer als mens. Vriendelijk lachen, een knikje maakt je weer menselijk. „En dat is de grote kracht om agressie in het verkeer te voorkomen.”

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl