Samenzang die de gure wind niet overstemt

The Broken Circle Breakdown. Regie: Felix van Groeningen. Met: Veerle Baetens, Johan Heldenbergh, Nell Cattrysse. Gaat volgende week in roulatie.

Vorig jaar, in het prachtige Rabbit Hole, zagen we de relatie van Nicole Kidman en Aaron Eckhart kraken onder het verlies van zoontje Danny. En hoe ze er overheen kwamen. Althans: het punt bereiken dat verdriet iets werd „waar je onderuit kruipt om de rest van je leven als een baksteen in je zak mee te dragen”.

Echt troostrijk wordt het nooit, een film waarin een kind sterft. Rouwverwerkingfilms gaan over ondraaglijk verdriet dat enigszins dragelijk wordt, over relaties die er al dan niet onder bezwijken. De ouders reageren in zulke films altijd tegengesteld. De één zwelgt in herinneringen, de andere verdringt ze. De één wil de kinderkamer uitruimen, de ander wil alles zo laten. De schrale troost is dan dat de één leert loslaten en de ander leert accepteren.

In The Broken Circle Breakdown liggen de verhoudingen niet anders. We wervelen door de liefde van banjospeler Didier en tattooshophouder Elise. We zien ze verdoofd door de dood van hun dochtertje in het ziekenhuis en meteen daarop in hun eerste postcoïtale verrukking. De chronologie beschrijft weidse cirkels door hun liefde, springt vooruit en terug, herhaalt zich. Dit is geen lineaire afdaling in de hel, maar een neergaande spiraal waarin de liefde tegelijk opbloeit en verwelkt.

Aanvankelijk passen ze prima bij elkaar, de sceptische sloddervos Didier en de spirituele, maar praktische Elise. Tegenstellingen die elkaar aantrekken. Samen in zo’n gezellig sloophuis met kippen en autowrakken op het erf. Samen in een bluegrassbandje, het leven een feest. Tot dochter Maybelle sterft aan leukemie. En de samenzang rond haar grafje – ‘go to sleep little baby’ – kan de gure wind niet kan overstemmen. De rouwcyclus wordt een draaikolk van ellende die tegenstellingen uitvergroot. Verwijten, schuldgevoel, huilseks, verkilling. Fragiele Elise die spirituele troost zoekt, Didier die de sterkste wil zijn, maar zo zijn wrok oppot. Tot hij ontploft in een zinloze tirade over stamcelonderzoek. Alsof het daarover gaat.

De Vlaamse cineast Felix van Groeningen, die in elke film zwaarder materiaal aanpakt, raakt na de bitterzoete tragikomedie De helaasheid der dingen ook in het emotioneel complexe The Broken Circle Breakdown de juiste snaren. De film past in een soort ‘Vlaamse Golf’ van films over dood, ziekte en rouw, bevolkt door luidruchtige mannen en felle vrouwen, vol groot gevoel, melodrama en zwarte humor. Vitale films die zich niet druk maken om goede smaak of doelgroep. Films om in Nederland een voorbeeld aan te nemen.