Politiek is een gevecht van primitievelingen

Premier Mark Rutte lijkt op hooligan Yoeri Kievits: beiden zullen nooit toegeven dat ze irrationele wezens zijn, stelt Sywert van Lienden.

De 29-jarige Rotterdammer Yoeri Kievits vindt niet dat hij een primitief persoon is. Yoeri kiest namelijk zeer bewust voor geweld na een dagje nuchter steigerbouwen. Yoeri is een Feyenoord-hooligan en heeft een boek geschreven over zijn gedrag. Hij slaat „nooit iemand zomaar neer”, zei hij in een interview (‘Ja, wij vechten voor de kick’, 28 november). Vandaar dat hij ME’ers slaat tijdens voetbalrellen. Dezen kiezen zelf immers ook voor een confrontatie. En als men niet durft in te grijpen, ja, dan voelt hij zich machtig. „Ja, het draait om macht. Eigenlijk is het heel primitief”. Maar dat is het dus niet, want hij kiest zeer bewust met zijn hooliganvrienden voor de kick van geweld.

Sommige politici delen deze dubbele hersenkronkels met hooligan Yoeri. Zo is er de 45-jarige Hagenaar Mark Rutte. Mark Rutte vindt niet dat hij een primitief persoon is. Mark kiest namelijk zeer bewust voor loze beloftes na een dagje nuchter het land besturen. Rutte is een politieke junkie en praat op tv graag over zijn politieke gedrag. Hij zou ‘nooit zomaar liegen’, vandaar dat hij tijdens politieke debatten graag zegt dat de Grieken geen cent krijgen, iedereen 1.000 euro krijgt en er met de socialisten niet te regeren valt. En als men dat pikt en op hem stemt, dan voelt hij zich machtig. ‘Ja, het draait om macht. Eigenlijk is het heel primitief’. Maar dat is het dus niet, want hij kiest zeer bewust met een strategisch politiek team voor loze beloftes.

Yoeri en Mark lijken meer op elkaar dan op het eerste gezicht zou lijken. Primitief gedrag proberen ze te rechtvaardigen door het te rationaliseren. Het waasje voor de ogen bij een vechtpartij wordt gebracht als een moment van innerlijke afweging over de beweegredenen van het beroep van een politieman. En het strooien met beloftes voor de verkiezingen uit pure angst wordt achteraf als rationeel moment verkocht: zo gaat dat nu eenmaal tijdens winnende verkiezingsraces. Ze schamen zich voor hun eigen onvrije keuzes. Want wie kiest nou werkelijk bewust voor loze beloftes of geweld? Daarom rationaliseren beiden de gedane keuzes en doen plots alsof ze er zelf toe besloten hebben.

Thomas van Aquino, een dertiende-eeuwse kerkfilosoof, merkt op dat een man vrij is in zijn keuzes in de mate dat hij rationeel is. Politiek is vaak geen rationeel, maar een emotioneel gevecht. Op tv gaat het vaak over de grote strategieën en briljante slimmigheden die een politicus op het toneel laten schitteren. In de coulissen gaat het vaak over toevalligheden, ingevingen, persoonlijke verhoudingen en passanten met een goed idee.

Politici leven in een primitief stamverband. Hoe kun je anders het gebruik van dezelfde dassen, woorden en manier van doen noemen? Politici en hooligans moeten zich tot hun stamgenoten verhouden, waardoor ze gaan liegen, pronken en zwijgen. Yoeri Kievits en Mark Rutte durven niet toe te geven dat ze zulke irrationele wezens zijn. Om de eigen onvrijheid toe te geven. De paradox van een politicus die opkomt voor de vrijheid.

Sywert van Lienden is mede-oprichter van de politieke beweging G500

    • Sywert van Lienden