Nieuw pensioen welkom

Eindelijk is er duidelijkheid. Het is 31 maanden geleden dat de werkgevers en de vakbeweging in hun overlegforum Stichting van de Arbeid verstrekkende afspraken maakten voor nieuwe, steviger pensioenen. Het akkoord deed een poging het onverenigbare te combineren: het op peil houden van de koopkracht van het (toekomstig) pensioen en meer risico in de beleggingen. Hogere rendementen moeten zich zo in het toekomstige contract vertalen in hogere pensioenen. Maar eerder dan nu leiden beleggingsverliezen tot verlagingen.

Sinds dat baanbrekende akkoord is de voortgang over de hele linie gestagneerd. Het kabinet-Rutte I aarzelde. Rutte II heeft de invoering onnodig nog een jaar uitgesteld, tot in 2014. De FNV raakte verwikkeld in een leiderschapscrisis, de kreet ‘casinopensioen’ was de splijtzwam. De werkgevers die willen stoppen met dure extra bijdragen aan hun pensioenfondsen moeten juist bijbetalen, zoals nu PostNL.

Ondertussen holt de aanhoudend lage rente de financiële positie van de fondsen uit, waardoor een reeks van verdere verlagingen van pensioenen nabij is.

Het voornemen van de twee grootste pensioenfondsen, ABP (ambtenaren en leraren) en Zorg & Welzijn, om hun regeling te wijzigen langs de lijnen van het oorspronkelijke pensioenakkoord, is na alle vertraging meer dan welkom.

Veel is nog onduidelijk, zoals de vraag of werknemers en gepensioneerden verplicht meedoen met het nieuwe contract. Ouderenorganisaties hebben geld ingezameld voor een proefproces daartegen.

Vier punten zijn al te maken.

Eén. De fondsen moeten onderstrepen dat pensioen niet meer synoniem is voor zekerheid. Garanties bestaan hier niet. De pensioenbeleggingen van ruim 850 miljard euro zijn kwetsbaarder dan ooit voor schokken op financiële markten. Pensioenen hebben bovendien invloed op loonkosten, consumentenvertrouwen en groei.

Twee. De pensioenwereld zal zijn informatieplicht over de risico’s en opbrengsten effectiever en begrijpelijker moeten verwoorden. Ja, het nodige is verbeterd, en ja, het is soms taaie materie, maar tekst en uitleg moeten beter.

Drie. In samenhang met het voorgaande: hou het simpel.

Vier. Geef meer keuzes. Deeltijdpensioen is in talloze regelingen al een optie. Bied werknemers en gepensioneerden bijvoorbeeld ook de keus of zij boven een bepaalde leeftijd minder of geen risico op beleggingsverliezen willen lopen.

Het collectieve en verplichte karakter is de kracht van ons internationaal geroemde pensioenstelsel, maar daarbinnen moet meer te kiezen komen.