Lachen!

Miljardair Richard Branson zegt dat lachen hem succes bracht. Humor op het werk is belangrijk, maar kijk uit met te veel giechelen.

Den Haag - Minister president Mark Rutte in de plenaire zaal van de Tweede Kamer over de regeringsverklaring - Pierre Crom

‘Als je lacht, moedig je werknemers aan om open, communicatief en innovatief te zijn”, schreef de Britse zakenman Richard Branson afgelopen maandag in zijn column in het blad Entrepreneur. De miljardair heeft genoeg geld om dagelijks heel hard te lachen, maar hij heeft wel gelijk. De lach bevordert plezier in het werk.

Ooit verdiepte humorpsycholoog Sibe Doosje zich in de lach van Gerrit Zalm. Omdat er veel misverstanden over de lach kunnen ontstaan. De onderzoeker van de Universiteit Utrecht is gepromoveerd op een proefschrift over humor op het werk en het verband tussen humor en gezondheid. Daarnaast is hij oprichter van de Humoracademie. „Er bestaat een foto van Gerrit Zalm waarop hij schaterlachend naast Dirk Scheringa zit”, zegt Doosje. „Toen Scheringa in opspraak kwam, werd die lach van Zalm uitgelegd alsof hij iedereen uitlachte. Ik heb die foto bestudeerd, maar het was juist een typische plezierlach, er zat helemaal geen venijn in. Een valse lach wordt gekenmerkt doordat alleen de mond lacht. Bij Zalm zag je ook zijn oogspieren samentrekken, dat is een teken van plezier.”

Richard Branson zegt dat zijn bedrijf, dankzij lachend en vriendelijk personeel, klanten aan zich heeft weten te binden. Het lachende personeel in een vliegtuig van Virgin geeft aan dat het om de klanten geeft. Een baas geeft met een lach het goede voorbeeld, schrijft Branson. Klanten en medewerkers worden er enthousiast van. Sibe Doosje: „Zodra een probleem onbeheersbaar is, kan humor heel goed werken. Kijk naar medewerkers in de begrafenisindustrie. Uiteraard zullen ze in het bijzijn van nabestaanden niet lachen. Het is echter niet mogelijk om je werk de hele dag in een grafstemming te doen. Dat houden mensen niet vol. Als je het werk ziet als machine, is humor de smeerolie. Een leider moet humor toelaten, je hoeft het echt niet te stimuleren, want mensen gaan uit zichzelf wel grappen maken. Laat maar zien dat je humor waardeert, ook als er grappen over jou worden gemaakt. Daarin schemert door wat de werknemers van je vinden. Die rol had de nar vroeger al als hij inzichtelijk maakte waar de koning een scheve schaats reed. Bij Shakespeare zie je vaak dat de nar een wijze rol in het verhaal speelt.” Toch is lachen niet altijd goed, benadrukt Doosje. „Je kunt ook te veel lachen of alsmaar giechelen. Dan gaan anderen zich afvragen of er met het lachen iets wordt verborgen. Te vaak glimlachen naar je baas plaatst je te veel in een onderdanige positie.”

De baas kan natuurlijk ook zelf een grap maken. Het is goed om af en toe te laten zien dat jij het ook niet meer weet, zegt Doosje. „Dat versterkt je positie. Je laat zien dat je ook een mens bent.” Richard Branson stelt in zijn column dat hij dankzij humor een goede band met de Rolling Stones heeft weten te smeden en dat de band daarom voor zijn platenlabel Virgin koos. „We trapten vaak lol als we samenwerkten en daarom zagen Mick Jagger en de rest van de band ons als hun gelijken, in plaats van bedompte cententellers in grijze pakken.”

Lachen schept een band, stelt Doosje. „Dat is evolutionair biologisch bepaald. Lachen geeft een signaal van veiligheid, een teken dat het leuk en vertrouwd is. Lachen is ook verlammend. Op dat moment kun je je niet verdedigen. Het zit in de mensen ingebakken. Als een pasgeboren kind na een tijdje niet gaat lachen, is dat een ramp voor ouders. Een kind moet lachen, de moeder moet teruglachen, dat schept een band. Lachen werkt positief bekrachtigend.”