Iraanse activist blijft ook gevangen actief

Met haar hongerstaking in de gevangenis slaagde de Iraanse activist Nasrin Sotoudeh erin een einde te maken aan intimidatie van haar familie.

=== IRAN OUT === (FILES) -- A file photo taken on November 1, 2008 shows Iranian lawyer Nasrin Sotoudeh posing in Tehran. Film-maker Jafar Panahi and rights lawyer Nasrin Sotoudeh of Iran have won the European Parliament's Sakharov rights prize, lawmakers said in a series of tweeted messages on October 26, 2012. AFP PHOTO/ARASH ASHOURINIA === IRAN OUT === AFP

De Iraanse advocaat Nasrin Sotoudeh ging 49 dagen geleden in de gevangenis in hongerstaking omdat haar 12-jarige dochter een uitreisverbod had gekregen. Gisteren kreeg ze haar zin. Haar dochter mag weer vrij reizen en Sotoudeh heeft de Iraanse autoriteiten andermaal laten zien dat ze niet moet worden onderschat.

Dat de Iraanse autoriteiten uiteindelijk het uitreisverbod van haar dochter introkken is een klein succes voor Irans prominentste mensenrechtenactivist en laat zien dat – zoals ze zelf altijd onderstreept – internationale druk in mensenrechtenzaken de Iraanse leiders van gedachten kan doen veranderen.

Na de anti-regeringsprotesten van 2009, waarin stedelijke Iraniërs massaal de straat opgingen omdat ze de verkiezingsoverwinning van president Mahmoud Ahmadinejad in twijfel trokken, sloeg de politieke atmosfeer in Iran om. In een politieke zuivering werden oppositieleiders, politici en activisten opgepakt. Waar andere activisten het land verlieten, zoals Shirin Ebadi, winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede, bleef Sotoudeh in Iran, vastbesloten om haar cliënten te verdedigen tegen een steeds agressievere staat. Ze was advocaat van tientallen journalisten, in ongenade gevallen politici, oppositieleden en minderjarigen.

Het duurde niet lang voordat Sotoudeh ook in de problemen kwam. In 2010 werd ze gearresteerd op verdenking van „het in gevaar brengen van de nationale veiligheid”. Ze verdedigde op dat moment de Nederlands-Iraanse Zahra Bahrami, die werd beschuldigd van drugssmokkel en politieke activiteiten. Sotoudeh werd veroordeeld tot zes jaar cel en een beroepsverbod van tien jaar na haar vrijlating. Bahrami werd geëxecuteerd.

Sotoudehs arrestatie en veroordeling waren onderdeel van een campagne tegen mensenrechtenadvocaten die opkwamen voor verdachten met een ‘veiligheidsdossier’, vaak politieke misdaden.

Eenmaal in de Evingevangenis bleef Sotoudeh in het middelpunt van de aandacht. Internationale activisten organiseerden campagnes voor haar en zelf schreef ze open brieven die haar cel werden uitgesmokkeld. Daarin bedankte ze onder andere het hoofd van de rechtsprekende macht voor haar veroordeling, en schreef ze dat de gedachte om vrij te zijn terwijl haar cliënten nog achter tralies zaten „angstaanjagend” is. In oktober won Sotoudeh samen met de Iraanse filmmaker Jafar Panahi de Sacharovprijs, de hoogste mensenrechtenprijs van de Europese Unie.

In 2010 ging Sotoudeh al 40 dagen in hongerstaking toen de gevangenisautoriteiten haar geen bezoek van haar familie toestonden. Haar gisteren beëindigde hongerstaking was vooral bedoeld om een einde te maken aan iedere vorm van intimidatie van haar familie, haar man Reza Khandan en haar dochter en zoontje.

„Het dossier tegen mijn vrouw is belachelijk”, zegt haar man, die zelf een uitreisverbod heeft. Khandan, computerspecialist, is Sotoudehs enige verbinding met de buitenwereld. Iedere week bezoekt hij zijn vrouw, die hij magerder en magerder zag worden. Ze trouwden in 1993. Sotoudehs sociale bevlogenheid was een van de dingen waardoor Khandan op haar verliefd werd. „Maar dit is Nasrins strijd. Niet die van onze kinderen”, zegt Khandan. „Ze doet alles om haar kinderen te beschermen.”

    • Thomas Erdbrink