China wil Zuid-Chinese Zee niet delen

China houdt tot woede van buurstaten vast aan zijn territoriale claims in de Zuid-Chinese Zee. „We moeten een eventuele oorlog kunnen winnen.”

A carrier-borne J-15 fighter jet takes off from the Liaoning, China's first aircraft carrier, in this undated handout photo released November 25, 2012. China has successfully conducted flight landing on its first aircraft carrier, the Liaoning, after its delivery to the People's Liberation Army (PLA) Navy on September 25, 2012, according to Xinhua News Agency. REUTERS/Xinhua/Zha Chunming (CHINA - Tags: MILITARY SCIENCE TECHNOLOGY TRANSPORT POLITICS TPX IMAGES OF THE DAY) NO SALES. NO ARCHIVES. FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS. THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. IT IS DISTRIBUTED, EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS. CHINA OUT. NO COMMERCIAL OR EDITORIAL SALES IN CHINA. YES REUTERS

Over militaire zaken wordt tv-kijkend en krantenlezend China vaak mondjesmaat, achteraf en uitsluitend in heroïsche termen geïnformeerd. Daar lijkt met het aantreden van Xi Jinping als nieuwe leider van de Communistische Partij van China, tevens opperbevelhebber van het Volksbevrijdingsleger, verandering in te komen.

Sinds de machtswisseling in Beijing, drie weken geleden, gaat geen avond voorbij zonder actueel nieuws en reportages over grote vlootoefeningen in de Stille Oceaan en de proeven met de experimentele gevechtsvliegtuigen, de J-15 en de J-20, en het gerestaureerde Russische vliegdekschip, de Liaoning. De lancering van satellieten, sommige bewegingen van nucleaire onderzeeërs en de plannen voor grote reorganisaties, geen detail blijft de mediaconsument bespaard.

„Geheimzinnigheid verhoogt het wantrouwen. Laat de zon maar schijnen op onze marine en luchtmacht. De bedoeling van meer openheid is om aan de wereld en vooral de VS en onze buren duidelijk te maken dat wij uit zijn op stabiele, vreedzame militaire relaties”, legt de Chinese marinehistoricus en commentator Ni Lexiong uit. Hij is directeur van het Instituut voor Zeemacht en Defensiebeleid in Shanghai, een opleidingsinstelling voor Chinese topofficieren.

Op zijn kantoor hangt de inmiddels dankzij CNN beroemde foto van de J-15 die opstijgt van het vliegdekschip Liaoning. „Landen op een vliegdekschip is als dansen op de punt van een mes. Dat deze test is gelukt, is voor ons een doorbraak”, zegt Ni trots. Het tv-beeld waarop de piloot van de J-15 van twee bemanningsleden met gestrekte armen en twee gestrekte vingers het startsignaal krijgt wordt op het internet op grote schaal nageaapt. ‘Carrier Style’ is in China een grotere hit dan ‘Gangnam Style’ uit buurland Zuid-Korea.

Of het uitgebreide en verrassend actuele militaire nieuws de vrees voor de Chinese bedoelingen in de ‘Pacific Rim’ werkelijk wegneemt, ís twijfelachtig. Voor hetzelfde geld kan het tegenovergestelde worden beweerd en is de golf aan militair nieuws een teken van nieuwe assertiviteit. Dat geldt zeker voor de nieuwe regels die China per 1 januari wil invoeren voor de controle op het scheepvaartverkeer in de Zuid-Chinese Zee.

Schepen die volgens China illegaal Chinees zeeterritorium binnendringen, kunnen worden aangehouden en geïnspecteerd door de marine. Ogenschijnlijk een maatregel die geldt voor schepen die zich in de Chinese twaalfmijlszones bevinden. Het probleem is echter dat China ongeveer 80 procent van de Zuid-Chinese Zee claimt als eigen gebied en de VS, de Filippijnen en Vietnam ook aanspraken maken op de vis- en energierijke gebieden.

„Dit Chinese besluit is een nieuwe dreiging voor alle landen rondom de Zuid-Chinese Zee want het is een ernstige inbreuk op de vrijheid van navigatie”, reageerde de Filippijnse regering. Volgens de South China Morning Post worden „de ergste vermoedens over de Chinese bedoelingen” bewaarheid als Chinese marine en kustwacht daadwerkelijk een geheel nieuw controleregime gaan invoeren zonder dat de disputen met de Filippijnen, Japan, de VS en Vietnam zijn geregeld. Ook in het Amerikaanse Pentagon zijn „alarmbellen gaan rinkelen over dit potentieel zeer riskante besluit’’ (Washington Post)

De vertrekkende voorzitter van de Associatie van Zuid-Aziatische Naties (ASEAN), de Thai Surin Pitsuwan, spreekt zelfs van een „ernstige escalatie van groeiende spanningen”. Hij denkt dat de Zuid-Chinese Zee kan uitgroeien tot het ‘Palestina’ van Zuidoost-Azië, tot een gewelddadig conflict tussen China en de andere landen langs de ‘Pacific Rim’ dat de hele regio destabiliseert.

Marine-expert Ni Lexiong doet geen moeite de Chinese bedoelingen in de Zuid-Chinese Zee te verhullen. „Vanuit militair-strategisch oogpunt is de Zuid-Chinese Zee voor ons van cruciaal belang, het is een zaak van leven of dood in economische zin. Een diplomatieke oplossing voor alle geschillen is het doel waar wij naar streven, maar dat neemt niet weg dat onze marine en luchtmacht in staat moeten zijn een oorlog om het beheer van deze zee te winnen, wij werken daarom aan een must have, must win-strategy”, aldus Ni.

Hij trekt een vergelijking met Israël, dat sinds 1967 de Golanhoogte en de Westelijke Jordaan bezet houdt en vasthoudt aan een gedemilitariseerde Egyptische Sinaïwoestijn. „Die gebieden vormen voor het hart van Israël bufferzones, veiligheidszones die het Israëlische leger nooit zal opgeven. Voor China is de Zuid-Chinese Zee een vergelijkbare zone die wij veilig moeten stellen”.

Deze vergelijking leidt tot de vraag of China bereid is, net als Israël 45 jaar geleden, een oorlog te beginnen om zich de Zuid-Chinese Zee toe te eigenen. Een preventieve oorlog, die menige Chinese havik in de legerpers en op het internet bepleit.

„De Zuid-Chinese Zee helemaal afsluiten, zoals Israël de Golanhoogte en de Westelijke Jordaanoever heeft afgesloten, is wegens de economische belangen en de vriendschappelijke relaties met de buurlanden en de VS natuurlijk geen diplomatieke optie, maar er zijn ook andere methodes om onze belangen in het geval van spanningen veilig te stellen’’, zegt Ni.

Het is overigens de vraag of China nu al in staat is een dergelijke oorlog te winnen van de gecombineerde Japanse en Amerikaanse vloten.

„Nee nu nog niet, maar we worden er door de VS, Japan en Vietnam wel enorm toe gestimuleerd om daar verandering in te brengen, want onze belangen in de Zuid-Chinese Zee staan onder steeds grotere druk. En het is voor China zeer riskant dezelfde zeestraten te moeten delen met een land als Japan”, zegt Ni. Hij bedoelt dat de reusachtige investeringen in de Chinese marine en luchtmacht uitsluitend een reactie zijn op de gedragingen van de Amerikanen en de Japanners in de regio en niet voortkomen uit Chinese expansiedrang. De angst voor omsingeling zit diep verankerd in het Chinese militaire denken, zo laat ook Ni duidelijk merken.

Hij meent te weten dat de nieuwe Chinese leider Xi Jinping er net zo over denkt en daarom zal doorgaan met de modernisering van marine en luchtmacht, zelfs als de economische groei sterkt afzwakt. Xi zal, zo voorspelt hij, in de komende tien jaar doorgaan met interne militaire hervormingen, waar veel verzet tegen is.

Nu nog zetten de officieren van het enorme landleger de toon in de militaire bureaucratie en het zijn landmachtgeneraals in de zeven ‘Militaire Regio’s’ van China die de vorming van geïntegreerde war theatercommands naar Amerikaans voorbeeld tegenhouden.

„De luchtmacht, de diepzeemarine, de satellieten in de ruimte, de informatietechnologie van het leger zijn onze nieuwe schilden en zwaarden. Die verschillende onderdelen van onze strijdkrachten moeten geïntegreerd worden zodat zij in bepaalde oorlogszones kunnen samenwerken”, doceert Ni. Het laat zich raden in welke potentiële oorlogszone de samenwerking al het verst is gevorderd: de Zuid-Chinese Zee, inclusief Taiwan.

    • Oscar Garschagen